“KOROĞLU” DASTANI AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ

Müəllif: , Dərc edilib: saat 16:59 / 8 July, 2009; 12 şərh var   | Oxunma sayı: 277

korogluTürk xalqlarının böyük əksəriyyətinin (türk, türkmən, özbək, qazax, başqırt, tatar, qaraqalpaq, Azərbaycan türkləri və b.) şifahi ənənəsində mövcud olan “Koroğlu” dastanı Tunadan Balkanlara, Sibirdən Suriyaya qədər geniş bir coğrafi arealda yayılıb. Yayılma miqyasına, həcminə və şöhrətinə görə “Koroğlu” yeganə dastandır ki, variant və versiyalarının sayı beş yüzdən çoxdur.

Türkiyədə “Koroğlu”nun ilk çapı 1887-ci ildə işıq üzü görüb. On beş səhifəlik bu nəşrdən sonra Koroğlu, dövrü və qəhrəmanın fəaliyyət göstərdiyi tarixi hadisələrlə bağlı bir çox araşdırmalar aparılmışdır. Bundan bir qədər əvvəl isə “Koroğlu” dastanının bir hissəsi erməni əlifbası ilə İstanbulda çap edilmişdir. 1897-ci ildə Aşıq Cəmalidən yazıya alınmış “Giziroğlu Mustafa bəy”, “Bolu bəy” qolları Tiflisdə nəşr edildi.

Azərbaycanda “Koroğlu” dastanının ilk nəşru 1913-cü ildə Orucov qardaşları mətbəəsində Rza Zaki tərəfindən çap edilmişdir. Bu nəsrlə olan nəşrin titul vərəqi farsca yazılıb. Dastanın 14 qoldan ibarət daha mükəmməl və qoşmalarla zəngin digər bir variantı 1941-ci ildə Hümmət Əlizadə tərəfindən nəşr edilmişdir.

“Koroğlu” dastanı Orta Asiyada da dəfələrlə nəşr edilmişdir. Orta Asiya versiyası dövrü olduğundan hələ də tam şəkildə çap edilməmişdir. Əsasən də özbək Koroğlusu bir neçə nəslin qəhrəmanlıq salnaməsi canlandırdığından hər dövr müstəqil dastan kimi formalaşmışdır. Son zamanlarda Azərbaycanda “Koroğlu” dastanının yeni qolları toplanıb nəşr edilmişdir. Bunlardan “Qəhrəman Koroğlunun divlərlə görüşü”, “Koroğlunun Tehran səfəri”, “Misri qılıncın oğurlanması”, “Mərcan xanımın Çənlibelə gəlməsi”, “Zərnişan xanımın Çənlibelə gəlməsi”, “Ağca quzu” qollarını göstərmək olar.

“Koroğlu” dastanının qısa nəşr tarixi göstərir ki, o XIX əsrin başlanğıcından son dövrlərə qədər çox məşhur olmuş, variant baxımından ən çox yayılan dastan halına gəlmişdir. Ancaq həm ingilis, fransız, həm də ilk rus nəşrləri təhriflərlə doludur. Folklorluq baxımından bu nəşrlərin qüsurları çoxdur. Bunlara misal kimi şeir hissələrinin nəsrlə verilməsi, tərcümədə sərbəstlik, yersiz əlavələr kimi müxtəlif təhrifləri göstərmək olar. Çox təəssüflə demək lazımdır ki, Azərbaycan nəşrləri də arzu ediləcək səviyyədə deyildir.

f.e.n.  Əhməd Şahidov

Bu yazını paylaşın:

Bölmə:
Teq:

    12 Comments on "“KOROĞLU” DASTANI AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ"

  1. HÜRMETLİ AHMET ŞAHİDOĞLU;SİZİ TANIYIREM VE SEVİREM,YAZILARINIZI ZAMAN ZAMAN OKUYURUK.ANCAK BU KÖR OĞLU DESTANI ADLI YAZINIZIN BAŞLIĞI BİRAZ TUHAF OLMAMIŞ MI ACABA?YANİ AZERBAYCAN DİLİNDE DERKEN.ŞUAN MEN TÜRKİYENİN KONYA İLİNDE YAŞIYREM İNDİ MENİM DİLİM KONYA DİLİMİ OLUYİR?SORAREM SİZE?SİZ İNDİ RUSYADA YAŞAYAN BİR İNSAN OLSAYDINIZ KONUŞTUĞUNUZ DİLE RUS DİLİ Mİ DİYECEKTİNİZ?AZERBAYCAN BELKİDE BÜTÖV TÜRK ŞİVE VE LEHÇELERİNİ HEMEN HEMEN ANLAYAN TEK TÜRKÇEDİR TAM ORTADADIR..TÜRKİYENİN TAŞRASINDA KONUŞULAN TÜRKÇEYLE AYNIDIR..LÜTFEN TÜRKÇE DEMEKTEN KORKMAYALIM,HÜRMETLERİMLE GAL SAĞLICAKLA.

  2. BU ARADA HATIRLATAYIM AZERBAYCAN TÜRKÇESİ FARS ÇANIN ÇOOK ETKİSİNDE KALMIŞTIR,ÖZ TÜRKÇELERİNE YENİDEN DÖNMELERİ GEREKİR..BAKSANIZA KONUNUN ALTINDA “ŞERH YAZ”DİYE YAZIYORSUNUZ HALA, ŞERH FARSÇA BİR SÖZCÜKTÜR TÜRKÇESİ “YORUM YAZ” DIR.ÖZÜNÜZE DÖNMENİZİN ZAMANI GELDİ GEÇİYOR BİLE..GÜNEY AZERBAYCANI DÜŞÜNEMİYORUM BİLE YARI YARIYA FARSÇA KONUŞUYORLARDIR HERHALDA,YAZIK ÇOK YAZIK GERÇEKTENDE..AZERBAYCAN ASİLE OLMAKTAN DERHAL KURTULMALIDIR ARTIK.HÜRMETLERİMLE

  3. ŞERH=YORUM,ŞERH FARSÇADIR,YORUM TÜRKÇEDİR.
    SEHV=YANLIŞ,SEHV FARSÇADIR,YANLIŞ TÜRKÇEDİR.ÖZ TÜRKÇEMİZ VARKEN KÖKÜMÜZ ÖZ TÜRKÇEYKEN NEDEN ARAPÇA VE DE FARSÇA KELİMELERİ KULLANIYORUZ.VAZGEÇİN ARTIK BU YABANCI SÖZCÜKLERDEN ÖZÜNÜZE GERİ DÖNÜN EY AZERBAYCAN TÜRKLERİ OYANIN..HÜRMETLERİMLE

  4. nurali says:

    dogurdan da biz artiq oz dilimize fikir vermeliyik. Neye gore biz fars ve ereb ve hetta bezen rus diline aid olan sozleri isletdirik?

  5. eldar says:

    Dogrudur.Dilimizi öz adi ilä adlandirmaliyiq.Yer adi ilä dil adi olmaz.Dil millàtin adi ilä adlanar.necä ki,millätimizin adi “azärbaycanli” olaraq tährif olunub,dilimizin dä adi tährif olunub.millät olaraq azäri, azäri türküyük, dilimiz isä türkcädir,yaxud daha däqiq azäri türkcäsidir.Bunu belä bilmäk,belä dä täblig etmäk lazimdir.

  6. INTIQAM says:

    COX GOZEL SERH ETMISINIZ.BU MELUMAT MENI COX MELUMATLANDIRI

  7. Adnan says:

    Halal olsun Kor ogluna esl kisidir.Azerbaycanda en guclu kisidir.Ata sinin adi Alidir.Atinin adi qiratdir.O,atdan dunyada bele olmayib olmayacaqda.Koroglunun adi Rovsendir.Koroglunun delileride(igidleri)cok,ozu kimi gucludur.

  8. Adnan says:

    Halal olsun olkemize.Dunyada bele bir olke varmi?.elbetdeki yoxdur.Chunki azerbaycanin chox gozel mekanlari,rayonlari,tebieti, havasi vardir.Tufurum o biri olkelere.Turkiyeden basqa.YASASIN AZERBAYCAN.

  9. gsfgdfgd says:

    cox gezel mezmunu var

  10. Agaresul says:

    Men uzu
    mu Kutluk Kagana yonelderek demek istiyiremki Cenab Kutluk bey. Heqiqeten sen bir terefli daniwirsan. Cunki, Esl turk dili ele Azerbaycan dilinin kendisidir. Indiki turk dilini cox modernlewtirmiwler. sizin xas bir diliniz qalmamiwdir aslinda. siz deqiq bilmelisinizki, heqiqeten esl turk dili bizim dilimizdir. Birdeki eger farslardan bize sozler kecmiwdirse bunun pis bir yonu yoxdur. Gozel ve deyerli sozlukleri kendimiz icin gotururukse bu dili deyiwmek yox, dili zenginlewdirmekdir.

  11. yusif says:

    men koroglunu dastanini oxudum ve cox gozel dastandir

  12. Kutluk Kagan diye yukarida biri Azerbaycan diliyle ilgili yorum yazmis, ama ne yazik ki, unutmus Azerbaycan`da yeteri sayida ilim adamlarinin oldugunu, cok tesekkur ederiz efendim azerbaycan dili ile ilgili tekliflerde bulundugunuz icin… ben dilci degilim, siradan bir vatandasim, ama bir hatirlatma da benden size! Kecen yuzyilda Türkiye`de özleşme adiyla dil politikasi gerceklestirildi ve bununla da cagdaş turk dili ogle bir duruma geldi ki, yaşli nesil genç nesli anlamayacak kadar zor duruma geldi. Diger tarafdan Turk dilinde o kadar fransiz, ingilis sozcukleri bulunuyor ki, adeta bir avropa diline dönüşmüş diliniz. Bence bunlari bir düşünün, sonra Azerbaycan dilinin gecmisi ve geleceyi hakkinda konusun. Hem Azerbaycani konusmak, tartismak siradan insanlarin haddine düşmez…

Leave a Reply