{"id":915,"date":"2010-01-23T05:08:30","date_gmt":"2010-01-23T01:08:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=915"},"modified":"2020-03-12T15:07:06","modified_gmt":"2020-03-12T11:07:06","slug":"rusiya-az%c9%99rbaycanin-%c9%99n-strateji-mutt%c9%99fiqidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=915","title":{"rendered":"\u201cRUS\u0130YA AZ\u018fRBAYCANIN \u018fN STRATEJ\u0130 M\u00dcTT\u018fF\u0130Q\u0130D\u0130R\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/aliyev_medvedyev.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-1050\" style=\"margin: 2px;\" title=\"aliyev_medvedyev\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/aliyev_medvedyev.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"100\" \/><\/a>\u018fhm\u0259d \u015eahidov: \u201cRegionda g\u00fcc sahibi olan Rusiya il\u0259 hesabla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r\u201d<br \/>\n<\/strong>Son g\u00fcnl\u0259r regionda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r, d\u00fcnyada s\u00f6z sahibi olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 s\u00f6z sava\u015f\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n C\u0259nubi Qafqazda maraqlar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tind\u0259ki t\u0259r\u0259flilik konturlar\u0131n\u0131 bir daha qabartd\u0131. \u00d6lk\u0259d\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n ictimai-siyasi t\u0259\u015fkilatlar, partiyalar \u00f6lk\u0259mizin xarici siyas\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 f\u0259rqli bax\u0131\u015f s\u0259rgil\u0259dil\u0259r.<!--more--> H\u0259tta bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 \u201cM\u00fcsavat\u201d partiyas\u0131n\u0131n ba\u015fqan\u0131 \u0130sa Q\u0259mb\u0259rin son \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda \u00f6lk\u0259d\u0259ki partiyalar\u0131 m\u00fcxt\u0259lif xarici g\u00fccl\u0259r\u0259 xidm\u0259t etm\u0259kd\u0259 su\u00e7lamas\u0131 bu m\u00f6vzunu bir daha g\u00fcnd\u0259m\u0259 g\u0259tirdi.\u00a0M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 g\u0259ncliyin d\u0259 m\u00f6vqeyini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131q. M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 suallar\u0131m\u0131z\u0131 Rusiya Federasiyas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7iliyi Akademiyas\u0131n\u0131n \u201cH\u00fcquq\u201d fak\u00fclt\u0259sinin II kurs t\u0259l\u0259b\u0259si, Bak\u0131 Slavyan Universitetinin m\u0259zunu filologiya elml\u0259ri namiz\u0259di \u018fhm\u0259d \u015eahidova \u00fcnvanlad\u0131q:<\/p>\n<p><strong>\u018fhm\u0259d b\u0259y, ilk sual\u0131m\u0131z bir q\u0259d\u0259r \u0259n\u0259n\u0259vidir. Sizc\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n dostu kimdir, d\u00fc\u015fm\u0259ni kim?<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7ox maraql\u0131 suald\u0131r. \u018fslind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n r\u0259smi olaraq d\u00fc\u015fm\u0259ni Erm\u0259nistand\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 r\u0259sm\u0259n qarda\u015f v\u0259 dost \u00f6lk\u0259dir. Bu iki \u00f6lk\u0259nin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 olan m\u00fcnasib\u0259ti m\u00fczakir\u0259 predmeti ola bilm\u0259z m\u0259nc\u0259. \u00c7\u00fcnki, reall\u0131q ortadad\u0131r. Erm\u0259nistan biz\u0259 ziyan vurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn f\u0259aliyy\u0259tini s\u0259f\u0259rb\u0259r edib. T\u00fcrkiy\u0259 is\u0259 \u0259ksin\u0259 bizim maraqlar\u0131m\u0131za zidd olan ist\u0259nil\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259td\u0259n \u00e7\u0259kinir v\u0259 h\u0259tta bu yolda \u00f6z\u00fcn\u00fcn qazana bil\u0259c\u0259kl\u0259rini d\u0259 itir\u0259 bilir b\u0259z\u0259n. Dig\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rin Az\u0259rbaycana dost v\u0259 ya d\u00fc\u015fm\u0259n olmas\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259k \u00e7\u0259tindir. \u00c7\u00fcnki, ist\u0259nil\u0259n ba\u015fqa d\u00f6vl\u0259t \u00f6z milli maraqlar\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f edib \u00f6lk\u0259miz\u0259 yana\u015f\u0131r v\u0259 sanki Az\u0259rbaycandan istifad\u0259 edir.<\/p>\n<p><strong>Sizc\u0259, ba\u015fqalar\u0131n\u0131n bizl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259ti daha hans\u0131 istiqam\u0259td\u0259 qurulmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>Bilirsiz, bu xarici siyas\u0259t \u00e7ox q\u0259liz m\u0259s\u0259l\u0259dir. G\u0259r\u0259k b\u00fct\u00fcn ki\u00e7ik detallar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alasan v\u0259 \u0259sla hissl\u0259r\u0259 qap\u0131lmayasan. Masa \u00fcst\u00fcnd\u0259 olan maraqlar\u0131 is\u0259 t\u0259r\u0259ziy\u0259 qoyub, min d\u0259f\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcb-bi\u00e7dikd\u0259n sonra q\u0259rar verm\u0259lis\u0259n. Az\u0259rbaycan C\u0259nubi Qafqaz\u0131n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131r. Bizim taleyimiz\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f qon\u015fular\u0131m\u0131z var. Onlar aras\u0131nda bizd\u0259n bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan q\u00fcvv\u0259l\u0259r Rusiya v\u0259 ya \u0130ran ola bil\u0259r. Biz \u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc bir k\u00fcnc\u0259 qapay\u0131b, he\u00e7 kimin bizd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259m\u0259sin\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaqdansa, bizd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 ets\u0259k, daha yax\u015f\u0131 olar ki, buna da beyn\u0259lxalq h\u00fcquq sistemind\u0259 strateji partnyorluq deyirl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Sizc\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n bug\u00fcn strateji partnyorlar\u0131 kiml\u0259rdir?<\/strong><\/p>\n<p>C\u0259nubi Qafqazda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n strateji partnyoru, t\u0259bii ki, Rusiyad\u0131r. D\u00fcnyada s\u00f6z sahibl\u0259rind\u0259n biri olar Rusiya faktorunu n\u0259z\u0259r\u0259 almamaq \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun olmazd\u0131. Y\u0259ni, \u00f6z maraqlar\u0131m\u0131z\u0131 qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n da maraqlar\u0131n\u0131 imkan daxilind\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, Rusiyan\u0131n \u0259sas mara\u011f\u0131nda olan m\u0259s\u0259l\u0259 AB\u015e-\u0131n C\u0259nubi Qafqazda g\u00fccl\u0259n\u0259 bilm\u0259m\u0259sidir. \u00c7ox t\u0259bii v\u0259 g\u00f6zl\u0259nil\u0259n bir ist\u0259kdir. Ax\u0131 biz n\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, imperialist v\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 AB\u015e-\u0131n regiona g\u0259lm\u0259sind\u0259 vasit\u0259\u00e7i olmal\u0131y\u0131q ki, sonradan \u0259z\u0259li qon\u015fular\u0131m\u0131zla probleml\u0259rimiz ya\u015fans\u0131n. \u018fslind\u0259, AB\u015e-\u0131n ki\u00e7ik \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 eksport etdiyi yaln\u0131z inqilablard\u0131r. \u0130ndiki \u015f\u0259raitd\u0259 is\u0259 inqilabla n\u0259yis\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130nqilablar mill\u0259tin hans\u0131sa k\u0259siyin\u0259 xo\u015f olsa da, d\u00f6vl\u0259t\u0259 z\u0259rb\u0259 vurur. Bunu \u0259n az\u0131ndan G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n timsal\u0131nda g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Rusiya il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 hans\u0131 strateji partnyorluq \u0259laq\u0259l\u0259ri ba\u011flay\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>\u018fvv\u0259lc\u0259 onu deyim ki, rus dili Az\u0259rbaycanda g\u00fcnd\u0259lik dan\u0131\u015f\u0131q dili kimi \u00e7ox populyard\u0131r. Hal-haz\u0131rda \u0259ks\u0259r ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 rus dili b\u00f6lm\u0259l\u0259ri m\u00f6vcuddur. Tarixi v\u0259 m\u0259d\u0259ni bax\u0131mdan da iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda \u00e7oxlu \u0259laq\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Rusiyada 3 milyona yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131r ki, onlar da art\u0131q Rusiyan\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda b\u00f6y\u00fck rol oynay\u0131rlar. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 ticari \u0259laq\u0259l\u0259rin h\u0259cmi b\u00fct\u00fcn bunlara son n\u00f6qt\u0259ni qoyur. Rusiyan\u0131n \u00f6lk\u0259miz\u0259 eksport etdiyi ya\u015fam t\u0259rzi, elm, t\u0259hsil, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, \u0259halinin sosial durumudur. B\u00fct\u00fcn bu faktorlar is\u0259 Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00f6n\u0259mlidir.<\/p>\n<p><strong>Daha \u00f6nc\u0259 qeyd etdiniz ki, AB\u015e-\u0131n regiona g\u0259lm\u0259si Rusiyan\u0131n maraqlar\u0131nda deyil. Sizc\u0259, AB\u015e Az\u0259rbaycana n\u0259 ver\u0259 bil\u0259r bunun qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda?<\/strong><\/p>\n<p>Bilirsiz, AB\u015e iki\u015faf etmi\u015f bir \u00f6lk\u0259dir, d\u00fcnyada hegemonlu\u011fa can atmaqdad\u0131r. AB\u015e-\u0131n m\u00fcs\u0259lman v\u0259 t\u00fcrkl\u0259r\u0259 d\u0259 m\u00fcnasib\u0259ti g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 i\u015f\u011fal edir, t\u00fcrkl\u0259ri is\u0259 \u0259ld\u0259 al\u0259t edib. \u0130raq, \u018ffqan\u0131stan, Pakistan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rin bu g\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sinin s\u0259b\u0259bkar\u0131 da m\u0259hz AB\u015e-d\u0131r. H\u0259r il \u201cErm\u0259ni genosidi\u201d bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda manevrl\u0259r etm\u0259k is\u0259 AB\u015e-\u0131n ad\u0259tin\u0259 \u00e7evrilib. AB\u015e Az\u0259rbaycan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 mill\u0259tin q\u00fcrurunu s\u0131nd\u0131r\u0131b, beyinl\u0259ri yuyub onlar\u0131 m\u0259n\u0259vi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259hv etm\u0259k v\u0259 sonradan \u0259sar\u0259td\u0259 saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u018fslind\u0259, AB\u015e-\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n n\u00f6qt\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259r yax\u0131na buraxmaq v\u0259 onun daha \u00e7ox iqtisadi imkanlar\u0131ndan yararlanmaq g\u0259r\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan\u0131n xarici siyas\u0259tini nec\u0259 g\u00f6rm\u0259k ist\u0259rdiniz?<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu, idar\u0259etm\u0259 \u00fcsulu \u0259slind\u0259 daha \u00e7ox Rusiya modelidir. B\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131nda Rusiyan\u0131n t\u0259cr\u00fcb\u0259sind\u0259n yararlanmaqdad\u0131r. Amma \u00e7ox ist\u0259rdim ki, Az\u0259rbaycan \u00f6z xarici siyas\u0259tind\u0259 tam m\u00fcst\u0259qil olsun. Hans\u0131sa h\u0259r\u0259k\u0259ti ed\u0259nd\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6z maraqlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259li v\u0259 bu maraqlar \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qon\u015fular\u0131n da maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki, qon\u015fular\u0131n maraqlar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almadan milli maraqlara nail olmaq qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. M\u0259nc\u0259, Rusiya il\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si Az\u0259rbaycan\u0131n milli maraqlar\u0131n\u0131n \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sidir. Milli maraqlar\u0131 t\u0259yin ed\u0259rk\u0259n is\u0259 daha \u00e7ox bug\u00fcnk\u00fc reall\u0131\u011f\u0131 d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259li, mill\u0259t v\u0259 dini faktorlar\u0131 ikinci plana ke\u00e7irm\u0259liyik. Bug\u00fcn kims\u0259 durub deyirs\u0259, \u0130slam qarda\u015fl\u0131\u011f\u0131 namin\u0259 F\u0259l\u0259stin\u0259 yard\u0131m etm\u0259liyik, \u0130sraili d\u00fc\u015fm\u0259n elan etm\u0259liyik. Bu, \u00e7ox s\u0259hv bir add\u0131md\u0131r. \u0130srailin d\u00fcnyadak\u0131 g\u00fcc\u00fcn\u00fc v\u0259 imkanlar\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirib onun h\u0259rbi g\u00fcc\u00fcnd\u0259n \u00f6z milli maraqlar\u0131m\u0131z namin\u0259 istifad\u0259 etm\u0259liyik. Qon\u015fumuzun \u0130ran olmas\u0131na baxmayaraq, \u0130sraill\u0259 dostlu\u011fu davam etdirm\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki, \u0130ran b\u0259zi m\u0259qamlarda bizim milli maraqlar\u0131m\u0131za zidd h\u0259r\u0259k\u0259t edir. Odur ki, regionda balansl\u0131 siyas\u0259ti davam etdirm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259yik.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fhm\u0259d \u015eahidov: \u201cRegionda g\u00fcc sahibi olan Rusiya il\u0259 hesabla\u015fmaq laz\u0131md\u0131r\u201d Son g\u00fcnl\u0259r regionda ba\u015f ver\u0259n hadis\u0259l\u0259r, d\u00fcnyada s\u00f6z sahibi olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 s\u00f6z sava\u015f\u0131, o c\u00fcml\u0259d\u0259n C\u0259nubi Qafqazda maraqlar\u0131n toqqu\u015fmas\u0131&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[89],"tags":[],"class_list":["post-915","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-musahib"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/915","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=915"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/915\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12580,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/915\/revisions\/12580"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=915"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=915"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=915"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}