{"id":537,"date":"2009-08-04T02:15:23","date_gmt":"2009-08-03T23:15:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=537"},"modified":"2009-08-04T02:20:50","modified_gmt":"2009-08-03T23:20:50","slug":"terrora-qarsi-%c9%99n-guclu-silah","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=537","title":{"rendered":"TERRORA QAR\u015eI \u018fN G\u00dcCL\u00dc S\u0130LAH"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/xususi_teyinatlilar.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-539\" title=\"xususi_teyinatlilar\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/xususi_teyinatlilar.jpg\" alt=\"xususi_teyinatlilar\" width=\"100\" height=\"100\" \/><\/a>D\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qalib g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259 ona nifr\u0259t etm\u0259yi bacarmaq laz\u0131md\u0131r<\/strong><br \/>\n\u0130st\u0259nil\u0259n m\u00fcharib\u0259d\u0259 oldu\u011fu kimi terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 d\u0259 o vaxt q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7almaq olar ki, qorxu v\u0259 h\u0259y\u0259can yerin\u0259 insanlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qar\u015f\u0131 nifr\u0259t v\u0259 q\u0259z\u0259b hakim k\u0259silsin.<!--more--><br \/>\nBug\u00fcn b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 narahat ed\u0259n \u0259n b\u00f6y\u00fck b\u0259la b\u0259lk\u0259 d\u0259 terrordur. D\u00fczd\u00fcr, d\u00fcnyada terror birm\u0259nal\u0131 qar\u015f\u0131lanm\u0131r. Bel\u0259 ki, b\u0259zil\u0259ri bunu h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 terror hadis\u0259si, dig\u0259rl\u0259ri din yolunda m\u00fccadil\u0259, ba\u015fqalar\u0131 V\u0259t\u0259n namin\u0259 f\u0259dakarl\u0131q, dig\u0259r bir q\u00fcvv\u0259l\u0259r is\u0259 bunu d\u00fcnyada demokratiyan\u0131n b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131lan f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259si hesab edirl\u0259r. Art\u0131q d\u00fcnyan\u0131n maraqlar \u00fcz\u0259rind\u0259 quruldu\u011fu ham\u0131ya m\u0259lumdur. Son anda d\u00fcnyan\u0131n el\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 ziyan vuran bu b\u0259\u015f\u0259ri b\u0259lan\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259nl\u0259r d\u0259 var, onunla h\u0259qiqi m\u00fcbariz\u0259 aparanlar da. Amma bug\u00fcnk\u00fc yaz\u0131mda m\u0259n hans\u0131 \u00f6lk\u0259nin v\u0259 ya q\u00fcvv\u0259nin haql\u0131 olub-olmamas\u0131n\u0131 deyil, konkret olaraq, terrorun f\u0259sadlar\u0131ndan qurtulmaq yollar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015facam. \u0130lk \u00f6nc\u0259 ara\u015fd\u0131raq g\u00f6r\u0259k, terrorla v\u0259 onun da\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 il\u0259 effektiv m\u00fcbariz\u0259 metodlar\u0131 hans\u0131lard\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130lk \u00f6nc\u0259 terrorizmin sosial bazas\u0131n\u0131 m\u0259hv etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Terroristl\u0259r \u00f6z etnik qruplar\u0131 aras\u0131nda q\u0259hr\u0259man kimi deyil, konkret olaraq d\u00fc\u015fm\u0259n kimi q\u0259bul edilm\u0259lidirl\u0259r. Z\u0259ruri siyasi \u015f\u0259rtl\u0259r yaratmaq laz\u0131md\u0131r ki, terroristl\u0259ri \u201cyeti\u015fdir\u0259n\u201d xalq, etnik qrup onlar\u0131 l\u0259n\u0259tl\u0259sin v\u0259 \u0259dal\u0259t\u0259 t\u0259slim etsin.<\/p>\n<p>Terrorizm \u00f6z\u00fcn\u00fcn taktikas\u0131n\u0131n m\u00fck\u0259mm\u0259ll\u0259\u015fdirilm\u0259si n\u00f6qteyi-n\u0259z\u0259rd\u0259n durmadan inki\u015faf edir. \u018fg\u0259r bir \u015f\u0259xs ba\u015fqa insanlar\u0131 girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcrs\u0259, dem\u0259li onlar\u0131n azadl\u0131\u011fa burax\u0131lmas\u0131 m\u00fcqabilind\u0259 h\u00f6kum\u0259td\u0259n n\u0259s\u0259 alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Tutal\u0131m ki, h\u00f6kum\u0259t onun \u015f\u0259rtl\u0259ril\u0259 raz\u0131la\u015f\u0131r&#8230; Lakin konkret t\u0259l\u0259bl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u00fcrs\u0259, onda dem\u0259li \u201cvaxt\u0131ndan \u0259vv\u0259l \u00f6l\u00fcm\u201d situasiyas\u0131 yaran\u0131r ki, bunun da qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. Terroristl\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 girovlar\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irir, onlara i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r verir v\u0259 sonda onlarla birlikd\u0259 h\u0259lak olurlar. Burada ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 z\u0259ruri qabaqlay\u0131c\u0131 t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 \u00fcmumi \u0259halinin haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 g\u0259r\u0259kdir.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror.jpg\"><\/a><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror.jpg\"><\/a><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror2.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-542\" title=\"terror2\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror2.jpg\" alt=\"terror2\" width=\"170\" height=\"126\" \/><\/a>M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259g\u0259r h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259rbi haz\u0131rl\u0131ql\u0131 olsa, c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fchafiz\u0259y\u0259 cavabdeh olan daha \u00e7ox silahl\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r olsa, ADNA-dak\u0131 terror akt\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq olmazd\u0131m\u0131? \u018ffsuslar olsun, Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131 qorxu il\u0259 t\u0259rbiy\u0259 olunur&#8230;<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r h\u0259r bir cavan\u0131m\u0131z h\u0259l\u0259 m\u0259kt\u0259b vaxtlar\u0131ndan h\u0259rbi haz\u0131rl\u0131q kurslar\u0131 ke\u00e7s\u0259, silahla davranma\u011f\u0131n minimum qaydalar\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259ns\u0259 v\u0259 n\u0259hay\u0259t h\u0259qiqi h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259 olsa, hans\u0131sa ba\u015f\u0131pozuq terror\u00e7unun ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259sin\u0259 daxil olub g\u00fcll\u0259l\u0259ri bit\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131xan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259 bil\u0259rdimi? \u018fsla! Amma bu, ba\u015f verdi, \u00e7\u00fcnki cavanlar\u0131m\u0131z qorxurlar, h\u0259r k\u0259s \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcb gizl\u0259nm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131qda, n\u0259tic\u0259d\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olur, \u00f6z\u00fcn\u00fcn d\u0259. Hadis\u0259 yerin\u0259 g\u0259tirilmi\u015f x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar da bir q\u0259d\u0259r qorxurlar, \u00e7\u00fcnki n\u0259tic\u0259d\u0259 onlar da bu c\u0259miyy\u0259tin t\u0259rbiy\u0259si il\u0259 boya-ba\u015fa \u00e7at\u0131blar, onlar\u0131n da i\u00e7ind\u0259 qorxu var. 20-30 n\u0259f\u0259r \u00e7evik polis n\u0259f\u0259rl\u0259ri universitetin otaqlar\u0131n\u0131 axtarark\u0259n yersiz ehtiyyat edir, a\u00e7\u0131q-a\u015fkar qorxu n\u00fcmayi\u015f etdirirdil\u0259r. Q\u00fcvv\u0259l\u0259r balans\u0131 is\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar\u0131n xeyrin\u0259 idi, bel\u0259 ki, h\u0259d\u0259fd\u0259 sad\u0259c\u0259 bir n\u0259f\u0259r var idi. Amma yen\u0259 qorxuya sin\u0259 g\u0259lm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcn idi.<\/p>\n<p>Ha\u015fiy\u0259y\u0259 \u00e7\u0131x\u0131b bir m\u00fcqayis\u0259 aparmaq ist\u0259rdim. Tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. G\u0259lin baxaq g\u00f6r\u0259k, da\u011fda ya\u015fayan insanlarla d\u00fczd\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzind\u0259 n\u0259 kimi f\u0259rq var idi. D\u00fczd\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n m\u0259d\u0259niyy\u0259ti nec\u0259 formala\u015f\u0131rd\u0131? Z\u0259hm\u0259tsev\u0259rlik, inadc\u0131ll\u0131q, \u00e7al\u0131\u015fqanl\u0131q onlara xas x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r idi. Da\u011flarda is\u0259 m\u0259hsuldar torpaqlar \u00e7ox az olurdu. Da\u011fdak\u0131lar normal h\u0259yat t\u0259rzi s\u00fcrm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn tez-tez d\u00fcz\u0259 enir v\u0259 oran\u0131n camaat\u0131n\u0131 soyub talay\u0131rd\u0131lar. Y\u0259ni, aqressivlik, kobudluq, nifr\u0259t v\u0259 kin insanlara xas olan genetik bir x\u00fcsusiyy\u0259tdir v\u0259 insanlar tarix boyu buc\u00fcr formala\u015f\u0131blar.<\/p>\n<p>D\u00fczd\u0259ki insanlar da\u011fdak\u0131lar\u0131 nec\u0259 q\u0259bul edirdil\u0259r? Y\u0259qin ki, qeyri-intellektual, axmaq, soy\u011fun\u00e7u v\u0259 kobud kimi. B\u0259s da\u011fdak\u0131lar d\u00fczd\u0259kil\u0259ri nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirdil\u0259r? M\u0259zlum v\u0259 qida m\u0259nb\u0259yi kimi bax\u0131rd\u0131lar onlara.<\/p>\n<p>Bax buc\u00fcr psixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 terrorizml\u0259 effektiv m\u00fcbariz\u0259 aparmaq bir \u00e7ox hallarda m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz olur. \u0130nsanlar \u00f6z h\u0259yatlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qorxurlar. Lakin ba\u015fa d\u00fc\u015fm\u00fcrl\u0259r ki, n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox qorxsalar, h\u0259yatlar\u0131n\u0131 itirm\u0259k ehtimal\u0131 o q\u0259d\u0259r d\u0259 y\u00fcks\u0259k olur. H\u0259tta ekstremal v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 \u0259ks bir qayda i\u015f\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr: h\u0259yat\u0131m\u0131za n\u0259 q\u0259d\u0259r az d\u0259y\u0259r vers\u0259k, onu qoruyub saxlamaq \u015fans\u0131m\u0131z da o q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k olur!<\/p>\n<p>H\u0259l\u0259 u\u015faq ya\u015flar\u0131ndan o\u011flan u\u015faqlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u00e7ada qad\u0131nlar t\u0259rbiy\u0259 edirl\u0259r. V\u0259 buc\u00fcr t\u0259rbiy\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259sas tap\u015f\u0131r\u0131q \u2013 u\u015faqlar\u0131 s\u00f6z\u0259 qulaq asan el\u0259m\u0259kdir. A\u011f\u0131ll\u0131, g\u00fccl\u00fc, f\u0259al, m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259tli deyil, m\u0259hz s\u00f6z\u0259 qulaq asan.<\/p>\n<p>B\u0259z\u0259n c\u0259miyy\u0259td\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u015f\u00fcarlar\u0131 s\u0259sl\u0259nir. Deyirl\u0259r ki, \u0259g\u0259r Ali Ba\u015f Komandan m\u00fcharib\u0259 \u0259mri vers\u0259, ham\u0131m\u0131z bir n\u0259f\u0259r kimi c\u0259bh\u0259y\u0259 ged\u0259rik. Lakin m\u00fcharib\u0259y\u0259 buc\u00fcr haz\u0131rla\u015fm\u0131rlar!<\/p>\n<p>G\u00f6t\u00fcr\u0259k, B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sini. O zaman g\u0259ncl\u0259rin haz\u0131rl\u0131q v\u0259 t\u0259rbiy\u0259 sistemi k\u00f6k\u00fcnd\u0259n f\u0259rqli idi. 1936-c\u0131 ild\u0259 b\u00fct\u00fcn insanlar para\u015f\u00fctd\u0259n tullanmaq kimi idman n\u00f6v\u00fcn\u00fcn fanat\u0131 idi&#8230; Bu idman n\u00f6v\u00fc art\u0131q x\u0259st\u0259lik kimi g\u0259ncl\u0259r aras\u0131nda yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror1.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-543 alignleft\" title=\"terror1\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror1.jpg\" alt=\"terror1\" width=\"170\" height=\"134\" \/><\/a>Onu da n\u0259z\u0259rd\u0259 saxlamaq laz\u0131md\u0131r ki, \u0259ks\u0259r insanlara xas psixi durumla terroristl\u0259r\u0259 real m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259k qeyri-m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. G\u0259lin bir anl\u0131q t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259k: terrorist kafey\u0259 daxil olur v\u0259 \u0259lind\u0259 silah tutaraq m\u00fc\u015ft\u0259ril\u0259ri yer\u0259 uzanma\u011fa m\u0259cbur edir. Bunun \u0259v\u0259zind\u0259 insanlar m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 qa\u00e7\u0131rlar. Bel\u0259 olan halda terrorist \u00e7oxlu sayda insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259y\u0259 m\u00fcv\u0259ff\u0259q olmayacaq. Lakin insanlar\u0131 qorxu hissi idar\u0259 edir. Ham\u0131 bir n\u0259f\u0259r kimi fikirl\u0259\u015fir \u2013 \u201cbird\u0259n m\u0259ni \u00f6ld\u00fcr\u0259rl\u0259r?\u201d, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 sakitc\u0259 yer\u0259 uzan\u0131r v\u0259 cinay\u0259tkar ham\u0131n\u0131 bir n\u0259f\u0259r kimi q\u0259tl\u0259 yetirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imkan \u0259ld\u0259 edir.<\/p>\n<p>Hans\u0131 insanlar\u0131 daha asan idar\u0259 etm\u0259k olur: a\u011f\u0131ll\u0131, s\u00f6z\u0259 qulaq asan k\u00fctl\u0259ni, yoxsa q\u0131\u015fq\u0131ran v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 qa\u00e7an insanlar\u0131? Bu kimi hallarda insanlar \u00f6zl\u0259rini a\u011f\u0131ll\u0131, savadl\u0131 v\u0259 h\u0259r \u015feyi bil\u0259n kimi g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259lidirl\u0259r, onlar v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 qa\u00e7mal\u0131d\u0131rlar. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n psixi v\u0259ziyy\u0259t\u0259 girm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, bunu da uzun ill\u0259r boyu m\u0259\u015fq etm\u0259k g\u0259r\u0259kdir.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, f\u0259rdi m\u00fcdafi\u0259 vasit\u0259l\u0259rinin c\u0259miyy\u0259td\u0259 geni\u015f yay\u0131lmas\u0131na \u00e7ox ehtiyac duyulur. Bunlar h\u0259d\u0259fi keyl\u0259\u015fdir\u0259n, z\u0259d\u0259l\u0259y\u0259n vasit\u0259l\u0259r d\u0259 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>D\u00fczd\u00fcr, b\u0259zi insanlar fikirl\u0259\u015f\u0259c\u0259kl\u0259r ki, insanlar aras\u0131nda buc\u00fcr vasit\u0259l\u0259rin \u00e7oxalmas\u0131 c\u0259miyy\u0259td\u0259 kriminogen durumun daha da a\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131na, cinay\u0259tkarl\u0131\u011f\u0131n say\u0131n\u0131n durmadan artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olacaq. H\u0259tta ADNA-dak\u0131 terror hadis\u0259dind\u0259n sonra h\u00f6kum\u0259t dair\u0259l\u0259rind\u0259, Milli M\u0259clisd\u0259 \u015f\u00fcarlar s\u0259sl\u0259nirdi ki, idman t\u00fcf\u0259ngl\u0259rinin, ov\u00e7u silahlar\u0131n\u0131n, qaz tapan\u00e7alar\u0131n\u0131n \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 sat\u0131\u015f\u0131 aradan qald\u0131r\u0131ls\u0131n v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin g\u00fccl\u00fc n\u0259zar\u0259ti h\u0259yata ke\u00e7irilsin.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror3.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-544\" title=\"terror3\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror3.jpg\" alt=\"terror3\" width=\"170\" height=\"109\" \/><\/a>\u0130ndi g\u0259lin fikirl\u0259\u015f\u0259k g\u00f6r\u0259k, \u0259g\u0259r ADNA-dak\u0131 terror akt\u0131 zaman\u0131 universitet g\u00f6z\u0259t\u00e7isinin cibind\u0259 elektro\u015fok v\u0259 ya qaz tapan\u00e7as\u0131 olsayd\u0131, F\u0259rda Q\u0259dirov bu q\u0259d\u0259r insan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259 bil\u0259rdimi? \u018fsla, bacarmazd\u0131 v\u0259 q\u0131sa zamanda z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdiril\u0259rdi. \u018fg\u0259r biz h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u0259 terrorla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r\u0131qsa v\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 olan bir \u00f6lk\u0259yiks\u0259, onda d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259ti d\u0259 sad\u0259 insanlara bir s\u0131ra v\u0259rdi\u015fl\u0259rin v\u0259 bacar\u0131qlar\u0131n a\u015f\u0131lanmas\u0131na z\u0259min yaratmal\u0131d\u0131r. \u018fn vacibi is\u0259 xalq daxil\u0259n bir olmal\u0131 v\u0259 h\u0259r bir situasiyaya haz\u0131rl\u0131ql\u0131 olmal\u0131d\u0131r.\u00a0 \u0130nsanlarda kollektivliyi t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bu, Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259ki t\u0259rbiy\u0259 metodunu xat\u0131rlatsa da, bug\u00fcnk\u00fc g\u00fcnd\u0259 \u0259n optimal siyas\u0259t hesab olunur.<\/p>\n<p>B\u0259zi m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259, kitablarda yaz\u0131l\u0131r ki, girov g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u0259n zaman \u00f6zba\u015f\u0131na h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k olmaz, h\u0259tta b\u0259zi qocaman m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r d\u0259 buc\u00fcr davranma\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t bilirl\u0259r. M\u0259n terrorla ba\u011fl\u0131 \u00f6t\u0259n m\u0259qal\u0259 tipli ara\u015fd\u0131rmalar\u0131mda da terrorist\u0259 \u00f6zba\u015f\u0131na m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yi d\u00fczg\u00fcn hesab etm\u0259mi\u015f\u0259m. \u00c7\u00fcnki, Az\u0259rbaycan c\u0259miyy\u0259ti, sad\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar buna tam haz\u0131r deyil. \u018flb\u0259tt\u0259 ki, z\u0259if irad\u0259li v\u0259 haz\u0131rl\u0131qs\u0131z insanlar terroristl\u0259rin b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rin\u0259 riay\u0259t etm\u0259k zorundad\u0131rlar. Lakin bu, \u00fcmumilikd\u0259 prosesin ziyan\u0131nad\u0131r. Sad\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 h\u0259l\u0259 u\u015faq vaxtlar\u0131ndan buc\u00fcr situasiyalara haz\u0131rlamal\u0131, ekstremal v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 n\u0259 etm\u0259li oldu\u011funu onlara \u00f6yr\u0259tm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Odur ki, haz\u0131rl\u0131ql\u0131 insan \u00fc\u00e7\u00fcn terroristin dedikl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259k \u0259n b\u00f6y\u00fck s\u0259hvdir. Bu, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 amerikan yana\u015fmas\u0131d\u0131r: \u0259g\u0259r o\u011fru b\u0131\u00e7aqla h\u0259d\u0259-qorxu g\u0259lirs\u0259, ba\u015fqas\u0131 r\u0259fiq\u0259niz\u0259 zor t\u0259tbiq edirs\u0259, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc is\u0259 pul qab\u0131n\u0131z\u0131 cibinizd\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131rsa \u2013 sakit durun, he\u00e7 n\u0259 etm\u0259yin, polis \u00f6z\u00fc onlar\u0131 c\u0259zaland\u0131racaq. Bu metod \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00e7ox az halda do\u011frulda bilir, konkret bizim halda is\u0259 \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 yaram\u0131r. Z\u0259nnimc\u0259, \u0259n ki\u00e7ik v\u0259 z\u0259if insan da m\u0259qamdan istifad\u0259 ed\u0259 bils\u0259, daha b\u00f6y\u00fck v\u0259 g\u00fccl\u00fc r\u0259qib\u0259 qalib g\u0259l\u0259 bil\u0259r. Konkret m\u0259qs\u0259d n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir? \u00c7al\u0131\u015f\u0131b maksimum sayda insan h\u0259yat\u0131n\u0131 qoruyub saxlamaq. El\u0259 deyilmi? Onda yaln\u0131z x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lara g\u00fcv\u0259nm\u0259k d\u0259 bir \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu deyil.<\/p>\n<p>\u201cAllah olmaq \u00e7\u0259tindir\u201d kitab\u0131nda oxumu\u015fdum ki, \u201cS\u0259s-k\u00fcys\u00fcz m\u00fchasir\u0259 olmur\u201d. \u018ffsuslar olsun ki, terroristl\u0259r h\u0259mi\u015f\u0259 haz\u0131rl\u0131ql\u0131 olurlar v\u0259 x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar h\u00fccum ed\u0259n\u0259 kimi onlar haz\u0131rla\u015fma\u011fa macal tap\u0131rlar. Terroristl\u0259r \u0259vv\u0259lc\u0259 \u00f6zl\u0259rin\u0259 \u0259lveri\u015fli m\u0259kan se\u00e7irl\u0259r: onlar h\u0259r hans\u0131 terakt\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn aylarla haz\u0131rla\u015fa bil\u0259rl\u0259r, amma x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar is\u0259 h\u0259r hans\u0131 \u0259m\u0259liyyat \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259mi bir-ne\u00e7\u0259 saat, d\u0259qiq\u0259, h\u0259tta saniy\u0259 bel\u0259 haz\u0131rla\u015fmaq m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259dirl\u0259r.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, girovlar \u00f6zl\u0259rini tam sakit aparanda terroristl\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u0259 inam\u0131 art\u0131r, psixoloji c\u0259h\u0259td\u0259n daha soyuqqanl\u0131 olurlar v\u0259 b\u00fct\u00fcn girovlar\u0131 m\u0259hv etm\u0259k \u015fans\u0131 qazan\u0131rlar. H\u0259tta \u0259n g\u00fccl\u00fc x\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar da girovlar\u0131n \u00f6zl\u0259rini sakit aparmalar\u0131 t\u0259qdird\u0259 terroristl\u0259r\u0259 qalib g\u0259l\u0259 bilmirl\u0259r.<\/p>\n<p>M\u0259nc\u0259, h\u00fccum zaman\u0131 insanlar m\u00fcxt\u0259lif istiqam\u0259tl\u0259r\u0259 qa\u00e7mal\u0131d\u0131rlar. Bu halda qurbanlar\u0131n say\u0131 daha az olur. O da ayd\u0131nd\u0131r ki, h\u0259r bir insan\u0131n \u2013 ki\u015fi, qad\u0131n, u\u015faq v\u0259 qocalar\u0131n kompleks haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 olmadan terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 qalib g\u0259lm\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u00fczd\u00fcr. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fct\u0259madi olaraq, instruktajlar ke\u00e7irilm\u0259li, \u0259halinin ekstremal situasiyalara k\u00fctl\u0259vi haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 apar\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u0130nsanlara sa\u011f qalma\u011f\u0131 \u00f6yr\u0259tm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Fiziki sa\u011flam, g\u00fccl\u00fc v\u0259 c\u0259sur g\u0259ncliyi t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>\u018ffsuslar olsun ki, bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r art\u0131q ke\u00e7mi\u015fd\u0259 qald\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259nc\u0259, k\u00fctl\u0259vi t\u0259dbirl\u0259rd\u0259, konsert v\u0259 bayramlarda x\u00fcsusi haz\u0131rl\u0131ql\u0131 insanlardan istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, ekstremal v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259 onlar k\u00fctl\u0259ni idar\u0259 ed\u0259 bilsin.<\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror4.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"size-full wp-image-548 alignleft\" title=\"terror4\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror4.jpg\" alt=\"terror4\" width=\"170\" height=\"147\" \/><\/a>M\u0259nc\u0259, terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 K\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin d\u0259 x\u00fcsusi rolu var. Bel\u0259 ki, m\u0259tbuat terror aktlar\u0131n\u0131n i\u015f\u0131qland\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00e7ox diqq\u0259tli olmal\u0131d\u0131r. ADNA-dak\u0131 m\u0259lum hadis\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259zet v\u0259 elektron m\u0259tbuatdak\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k. Terroristi qorxunc, g\u00fccl\u00fc v\u0259 amans\u0131z t\u0259svir ed\u0259n jurnalistl\u0259r geni\u015f ictimaiyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 bir n\u00f6v ikinci d\u0259f\u0259 \u201cterror\u201d etmi\u015f olurlar. Onsuz da qorxaq olan insanlar\u0131 daha da qorxu alt\u0131nda saxlay\u0131rlar. M\u0259n bel\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, terroristl\u0259rin \u0259sas h\u0259d\u0259fi terror akt\u0131 zaman\u0131 h\u0259lak olan insanlar deyil, \u0259sl h\u0259d\u0259f sa\u011f qalan geni\u015f ictimaiyy\u0259tdir. Terrorla m\u00fcbariz\u0259nin ana x\u0259tti m\u0259hz sa\u011f qalan insanlar\u0131n a\u011f\u0131l v\u0259 q\u0259lbl\u0259rind\u0259n ke\u00e7ir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 K\u0130V vasit\u0259sil\u0259 insanlarda terror aktlar\u0131na v\u0259 terroristl\u0259r\u0259 birm\u0259nal\u0131 m\u00fcnasib\u0259t a\u015f\u0131lamaq laz\u0131md\u0131r \u2013 terror t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131na v\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131na parlaq, t\u0259miz v\u0259 a\u00e7\u0131q nifr\u0259t hissi.<\/p>\n<p>Terroristl\u0259ri \u0259n iyr\u0259nc v\u0259 m\u0259zlum t\u0259rzd\u0259 g\u00f6st\u0259rm\u0259li, h\u0259tta onlarda olmayan z\u0259if c\u0259h\u0259tl\u0259ri d\u0259 onlara yap\u0131\u015fd\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. K\u0130V h\u0259mi\u015f\u0259 terrorist\u0259 qeyri-humanist m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259nilm\u0259sini t\u0259bli\u011f etm\u0259lidir. Ham\u0131 anlamal\u0131d\u0131r ki, terrorist \u2013 xalq\u0131n d\u00fc\u015fm\u0259ni, insan qismind\u0259 bir \u015feytand\u0131r. Onlar insanlarda qorxu hissi deyil, sad\u0259c\u0259 nifr\u0259t hissi oyatmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Yen\u0259 tarix\u0259 qay\u0131daq&#8230; Biz n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn B\u00f6y\u00fck V\u0259t\u0259n M\u00fcharib\u0259sini udduq? Bir mahn\u0131da deyilirdi: \u201cQoy i\u00e7imizd\u0259ki parlaq nifr\u0259t dal\u011fa kimi qaynas\u0131n\u201d. M\u0259hz nifr\u0259t v\u0259 kin m\u00fcharib\u0259d\u0259 q\u0259l\u0259b\u0259y\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Yaln\u0131z onda bizim anti-terror f\u0259aliyy\u0259timizin real effekti olacaq. V\u0259 bu nifr\u0259t hissi biz\u0259 h\u0259l\u0259 m\u0259kt\u0259b ya\u015flar\u0131ndan a\u015f\u0131lanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fn kritik situasiyalarda qorxuya nec\u0259 qalib g\u0259lm\u0259k olar? Yaln\u0131z nifr\u0259tl\u0259. Nifr\u0259t v\u0259 al\u00e7almaq qorxusuyla. Al\u00e7almaq qorxusu yaln\u0131z m\u0259rd insanlarda olur. \u018ffsuslar olsun ki, bu x\u00fcsusiyy\u0259t bizim c\u0259miyy\u0259timizd\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 ba\u015f qald\u0131rmay\u0131b.<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p style=\"text-align: right;\"><strong>filologiya elml\u0259ri namiz\u0259di \u018fhm\u0259d \u015eahidov<\/strong><\/p>\n<p style=\"text-align: right;\">Bu m\u0259qal\u0259 m\u00fc\u0259llifin \u201cT\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik probleml\u0259ri\u201d adl\u0131<br \/>\ndoktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131n materiallar\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlan\u0131b<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 qalib g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259 ona nifr\u0259t etm\u0259yi bacarmaq laz\u0131md\u0131r \u0130st\u0259nil\u0259n m\u00fcharib\u0259d\u0259 oldu\u011fu kimi terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 d\u0259 o vaxt q\u0259l\u0259b\u0259 \u00e7almaq olar ki, qorxu v\u0259 h\u0259y\u0259can yerin\u0259 insanlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rind\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":542,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-537","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-doktorluq-isi"],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/terror2.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/537","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=537"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/537\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=537"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=537"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=537"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}