{"id":51,"date":"2009-06-30T02:19:16","date_gmt":"2009-06-30T09:19:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=51"},"modified":"2009-07-28T22:42:18","modified_gmt":"2009-07-28T19:42:18","slug":"turkiy%c9%99-terrorizml%c9%99-nec%c9%99-mubariz%c9%99-aparir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=51","title":{"rendered":"T\u00dcRK\u0130Y\u018f TERROR\u0130ZML\u018f NEC\u018f M\u00dcBAR\u0130Z\u018f APARIR?"},"content":{"rendered":"<p><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/turkiye.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-419\" title=\"turkiye\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/turkiye.jpg\" alt=\"turkiye\" width=\"100\" height=\"100\" \/><\/a>T\u00fcrkiy\u0259 1970-ci ild\u0259n b\u0259ri terrorla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r. On minl\u0259rc\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 terror qurban\u0131 olmu\u015fdur. T\u00fcrkiy\u0259nin uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131na maddi yard\u0131mlar ed\u0259n v\u0259 t\u0259bli\u011fat aparmalar\u0131na, t\u0259\u015fkilatlanmalar\u0131na g\u00f6z yuman da m\u0259hz Q\u0259rbd\u0259ki demokratik v\u0259 inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259r olmu\u015fdur. <!--more-->H\u0259tta bu t\u0259\u015fkilatlar T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qon\u015fu olan \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 m\u0259sk\u0259n sala bilmi\u015fl\u0259r. Y\u0259ni, T\u00fcrkiy\u0259 terrora qar\u015f\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni bir \u00e7ox xarici \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 ba\u015fa salmaqda \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fmi\u015fdi. Terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin qada\u011fan olunmas\u0131, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 axtar\u0131\u015fda olan t\u0259\u015fkilat \u00fczvl\u0259rinin t\u0259slim edilm\u0259si bar\u0259d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 d\u00f6vl\u0259tinin etdiyi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar cavabs\u0131z olaraq qalmaqdad\u0131r. Bunun s\u0259b\u0259bi kimi a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 s\u0259b\u0259bl\u0259r g\u00f6st\u0259rlmi\u015fdir: T\u0259\u015fkilatlanma v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 azadl\u0131\u011f\u0131, qada\u011fan olunacaq t\u0259qdird\u0259 gizli f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k h\u0259min t\u0259\u015fkilatlar\u0131n izl\u0259nm\u0259 v\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edilm\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fm\u0259si, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 edam c\u0259zas\u0131n\u0131n olmas\u0131 v\u0259 ya terror\u00e7u m\u00fctt\u0259himl\u0259rin i\u015fg\u0259nc\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmalar\u0131&#8230; Bu tip s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n T\u00fcrkiy\u0259nin terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 ortaq c\u0259bh\u0259 a\u00e7maq \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131 cavabs\u0131z olaraq qalmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin terrorla m\u00fcbariz\u0259sind\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si kimi PKK terror t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n lideri Abdullah \u00d6calan\u0131n 1999-cu ild\u0259 Kenyada \u2013 Nayrobid\u0259, Yunan\u0131stan s\u0259firliyind\u0259 saxta pasportla yaxalanmas\u0131 hesab edil\u0259 bil\u0259r. Lakin terror t\u0259hl\u00fck\u0259si bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259l\u0259 d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 olaraq qal\u0131r.<br \/>\nAB\u015e-da (11 Sentyabr 2001), \u0130stanbulda (15 v\u0259 20 Noyabr 2003), Madridd\u0259 (11 Mart 2004), \u015eimali Osetiyada \u2013 Beslanda (1 Sentyabr 2004), Londonda (7 \u0130yul 2005) h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n terror hadis\u0259l\u0259ri bu istiqam\u0259td\u0259 i\u015f birliyinin \u015f\u0259rt oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi.<\/p>\n<p>11 Sentyabr 2001-ci il tarixind\u0259n sonra terror x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 s\u0131ralana bil\u0259r:<\/p>\n<p>&#8211; Terror daha \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc formaya ke\u00e7ib. H\u0259d\u0259f ald\u0131\u011f\u0131 toplum da bunu s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p>&#8211; Texnologiyalardan istifad\u0259 ed\u0259n terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 daha da s\u0259rb\u0259st f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259 bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; Terror h\u00fccumlar\u0131nda dini motivl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 olunmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; \u0130ntihar tipli h\u00fccumlar\u0131n say\u0131 artmaqdad\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 xaricd\u0259ki m\u0259nb\u0259l\u0259rl\u0259 s\u0131x m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qura bilmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>&#8211; K\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131n silahlar\u0131na sahib olma\u011f\u0131 ba\u015fl\u0131ca m\u0259qs\u0259d kimi qar\u015f\u0131ya qoyublar. Bununla da vura bil\u0259c\u0259kl\u0259ri z\u0259r\u0259r xeyli artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; F\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yeni m\u0259nb\u0259l\u0259r tap\u0131blar. H\u0259tta qanuni, nisb\u0259n qanuni yollar v\u0259 ma\u015f\u0131nlardan istifad\u0259 etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015flar.<br \/>\nB\u00fct\u00fcn bunlar terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 i\u015f birliyinin nec\u0259 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdiyini g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Terrorun d\u00fcnya miqyas\u0131nda bir t\u0259hl\u00fck\u0259 oldu\u011funu anlamaqla eyni zamanda akademik v\u0259 diplomatik istiqam\u0259tl\u0259rd\u0259 bir \u00e7ox f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. T\u00fcrkiy\u0259 d\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 terrora qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259rin birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259l\u0259rini ist\u0259yir.<\/p>\n<p><strong>Terrorizm \u2013 Din ba\u011flant\u0131s\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Terroristl\u0259rin \u00f6z f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini dini s\u0259b\u0259bl\u0259rl\u0259 \u00f6rt-basd\u0131r etm\u0259l\u0259ri din il\u0259 terrorizm aras\u0131nda \u0259laq\u0259 olmas\u0131 haqq\u0131nda yaln\u0131\u015f bir t\u0259s\u0259vv\u00fcr yarad\u0131r. Lakin bu, sad\u0259c\u0259 \u00f6zl\u0259rini maskalamak \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 etdikl\u0259ri bir yoldur. Terrorun s\u0259b\u0259bi n\u0259 olaraq, g\u00f6st\u0259rilirs\u0259 g\u00f6st\u0259rilsin, T\u00fcrkiy\u0259 onun b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f bir g\u00fcnah oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcr. Bundan ba\u015fqa, f\u0259rqli inanc sisteml\u0259rinin h\u00fczur v\u0259 anlay\u0131\u015f i\u00e7ind\u0259 ortaq d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sahib olmalar\u0131 da m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 i\u015f birliyi v\u0259 b\u0259yannam\u0259l\u0259rin m\u0259suliyy\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p>Terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 i\u015f birliyi 11 Sentyabr hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra daha da s\u00fcr\u0259tl\u0259nmi\u015fdir. Lakin T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 terrorun s\u0259b\u0259bl\u0259ri h\u0259l\u0259 d\u0259 qald\u0131\u011f\u0131ndan bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 terrorun azalmas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil. Eyni zamanda BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131 b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rin terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259si bar\u0259d\u0259 m\u00fch\u00fcm q\u0259rarlar q\u0259bul etmi\u015fdir. Bundan ba\u015fqa, son ill\u0259r terror h\u00fccumlar\u0131 terrorla m\u00fcbariz\u0259 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rinin g\u00f6zd\u0259n ke\u00e7irilm\u0259sini v\u0259 yeni metodlar\u0131n t\u0259tbiq edilm\u0259si z\u0259rur\u0259tini yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259l\u0259r terrorizml\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259rk\u0259n f\u0259rqli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 t\u0259rzi n\u00fcmayi\u015f etdirirl\u0259r. B\u0259zil\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u201cterror akt\u0131\u201d, dig\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cyad i\u015f\u011fala qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259\u201d, ba\u015fqa biril\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 is\u0259 \u201c\u00f6z m\u00fcq\u0259ddarat\u0131n\u0131 h\u0259ll etm\u0259 u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259\u201d adlana bilir. Bu da terrorizmi ortaq t\u0259hl\u00fck\u0259 kimi q\u0259bul etm\u0259kd\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r yarad\u0131r. F\u0259rqli yana\u015fma s\u0259rgil\u0259y\u0259n bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn ortaq bir ifad\u0259 kimi \u201cb\u00fct\u00fcn n\u00f6v v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri il\u0259 terrorizm\u201d (terrorism in all its forms and manifestations) k\u0259lm\u0259si q\u0259bul edil\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 istiqam\u0259tind\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259 \u201cb\u00fct\u00fcn n\u00f6v v\u0259 m\u0259qs\u0259dl\u0259ri il\u0259 terrorizm\u201d ifad\u0259sini x\u00fcsusi vur\u011fulay\u0131r. \u00c7\u00fcnki, m\u0259qs\u0259di n\u0259 olursa olsun, terrorizmin d\u00fczg\u00fcn yol olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesab edir. T\u00fcrkiy\u0259 he\u00e7 bir s\u0259b\u0259bin terror aktlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sin\u0259 \u0259sas olmayaca\u011f\u0131na inan\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcqavil\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Terrorizm\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 f\u0259rqli yana\u015fmalar olsa da, bir \u00e7ox m\u00fch\u00fcm n\u00f6qt\u0259l\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 ortaq yana\u015fmalar da m\u00f6vcuddur. T\u00fcrkiy\u0259 uzun ill\u0259r boyu terrorla ba\u011fl\u0131 h\u00fcquqi m\u00fcst\u0259vid\u0259 t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini t\u0259l\u0259b etmi\u015fdir. Lakin T\u00fcrkiy\u0259nin bu t\u0259l\u0259bl\u0259ri yaln\u0131z 11 Sentyabr terror aktlar\u0131ndan sonra ciddiy\u0259 al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. 28 Sentyabr 2001-ci ild\u0259 BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi 1373 sayl\u0131 q\u0259rar\u0131 bug\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r at\u0131lm\u0131\u015f \u0259n m\u00fch\u00fcm add\u0131md\u0131r. Q\u0259rbin terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259ki davran\u0131\u015f v\u0259 m\u00fcbariz\u0259si 11 Sentyabr hadis\u0259l\u0259rin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131. F\u0259q\u0259t PKK terror t\u0259\u015fkilat\u0131na m\u00fcnasib\u0259ti daha diqq\u0259t \u00e7\u0259kicidir.<\/p>\n<p><strong>Terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcqavil\u0259l\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>Terrorla t\u0259sirli \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 i\u015f birliyi \u015f\u0259rtdir. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n tan\u0131nmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin q\u0259bul etdikl\u0259ri siyah\u0131lar\u0131n uzla\u015fmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Bundan sonra terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259li v\u0259 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, BMT T\u015e-n\u0131n 1373 sayl\u0131 q\u0259rar\u0131na g\u00f6r\u0259 t\u0259yyar\u0259 qa\u00e7\u0131rma, \u0259sir g\u00f6t\u00fcrm\u0259 kimi h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri qada\u011fan ed\u0259n 12 m\u00fcqavil\u0259 m\u00f6vcuddur:<br \/>\n1) 14 \u0130yul 1963-c\u00fc il Tokio m\u00fcqavil\u0259si: T\u0259yyar\u0259l\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n cinay\u0259tl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Hava yollar\u0131n\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>2) 16 Dekabr 1970-ci il Lahey m\u00fcqavil\u0259si: T\u0259yyar\u0259 qa\u00e7\u0131rma hadis\u0259l\u0259rinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>3) 1971-ci il Montreal m\u00fcqavil\u0259si: Dayan\u0131q v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olan t\u0259yyar\u0259l\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 qar\u015f\u0131 edil\u0259 bil\u0259c\u0259k qeyri-qanuni h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 imzalan m\u00fcqavil\u0259 26 Yanvar 1973-c\u00fc ild\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.<\/p>\n<p>4) Beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 qorunan insanlara qar\u015f\u0131 edil\u0259n cinay\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 v\u0259 cinay\u0259tkarlar\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 1971-ci il m\u00fcqavil\u0259si: D\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259rin\u0259 v\u0259 diplomatlara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n sui-q\u0259sdl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>5) 18 Dekabr 1979-cu il \u018fsirl\u0259r m\u00fcqavil\u0259si: Nyu-Yorkda imzalanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259dir, \u0259sir g\u00f6t\u00fcrm\u0259 hadis\u0259l\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 imzalanm\u0131\u015f m\u00fcqavil\u0259dir.<br \/>\n6) 03 Mart 1980-ci il N\u00fcv\u0259 Madd\u0259l\u0259ri M\u00fcqavil\u0259si: N\u00fcv\u0259 madd\u0259l\u0259rinin qeyri-qanuni \u0259l\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 istifad\u0259 edilm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Nyu-Yorkda v\u0259 Vyanada imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>7) M\u00fclki aviasiyada t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 qar\u015f\u0131 qanunsuz h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u00fcqavil\u0259sin\u0259 \u0259lav\u0259 protokol: hava limanlar\u0131nda zor t\u0259tbiqinin qar\u015f\u0131sn\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>8 ) 10 Mart 1988-ci il, D\u0259niz s\u0259yah\u0259tind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizliy\u0259 qar\u015f\u0131 qeyri-qanuni c\u0259hdl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u00fcqavil\u0259si: G\u0259mil\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n terror aktlar\u0131na qar\u015f\u0131 y\u00f6n\u0259lmi\u015f bu m\u00fcqavil\u0259 Romada imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>9) 01 Mart 1991-ci il, Plastik partlay\u0131c\u0131lar\u0131n t\u0259yin edilm\u0259si m\u0259qs\u0259dil\u0259 i\u015far\u0259l\u0259nm\u0259 bar\u0259d\u0259 m\u00fcqavil\u0259: T\u0259yyar\u0259l\u0259rd\u0259 sabotajlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rin i\u015far\u0259l\u0259nm\u0259si, bununla da onlar\u0131n t\u0259yin edilm\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan bu m\u00fcqavil\u0259 Montrealda imzalanm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n10) 1997-ci il, Terorist bombalanmalar\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcqavil\u0259: Partlay\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259rin qeyri-qanuni istifad\u0259 edilm\u0259si v\u0259 insanlara, \u0259traf m\u00fchit\u0259 z\u0259r\u0259r verm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n<p>11) 1999-cu il, Terrorizmin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sinin \u0259ng\u0259ll\u0259nm\u0259si bar\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcqavil\u0259: Bu m\u00fcqavil\u0259ni imzalayan d\u00f6vl\u0259tl\u0259r terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131na b\u00fct\u00fcn n\u00f6v maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yinin verilm\u0259sini \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259k bar\u0259d\u0259 \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcr\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>12) 2005-ci il, N\u00fcv\u0259 terrorunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcqavil\u0259: N\u00fcv\u0259 madd\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259rsizl\u0131\u015fdirilm\u0259si, cinay\u0259tkarlar\u0131n yaxalanmas\u0131 v\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131rlmas\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutan bu m\u00fcqavil\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131ndak\u0131 i\u015f birliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Haqq\u0131nda dan\u0131\u015f\u0131lan bu d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 12 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n savay\u0131 T\u00fcrkiy\u0259nin imzalad\u0131\u011f\u0131 dig\u0259r m\u00fcqavil\u0259l\u0259r d\u0259 m\u00f6vcuddur. 14 \u0130yul 2005-ci il tarixd\u0259 imzalad\u0131\u011f\u0131 N\u00fcv\u0259 terrorunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 bar\u0259d\u0259 m\u00fcqavil\u0259 d\u0259 \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verm\u0259kd\u0259dir. Bundan ba\u015fqa, Avropa Terrorizml\u0259 M\u00fcbariz\u0259 M\u00fcqavil\u0259si v\u0259 BMT Transmilli Cinay\u0259tkarl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259 bar\u0259d\u0259 m\u00fcqavil\u0259si d\u0259 m\u00f6vcuddur. 28 Mart 2007-ci ild\u0259 imzalanm\u0131\u015f Cinay\u0259td\u0259n qaynaqlanan g\u0259lirl\u0259rin t\u0259yin edilm\u0259si, ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, m\u00fcsadir\u0259 edilm\u0259si v\u0259 Terrorizmin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259sin\u0259 qar\u015f\u0131 Avropa \u015euras\u0131 m\u00fcqavil\u0259si d\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir. Ayr\u0131ca olaraq, BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 6-c\u0131 Komit\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n terrorizml\u0259 m\u00fcbariz\u0259 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin \u00f6n\u0259mli v\u0259zif\u0259l\u0259ri vard\u0131r.<br \/>\nT\u00fcrkiy\u0259 terrora qar\u015f\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 m\u00fcbariz\u0259nin m\u0259rk\u0259zind\u0259 m\u0259hz BMT-nin dayanmas\u0131n\u0131n \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb etdiyin\u0259 inan\u0131r.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259nin imzalad\u0131\u011f\u0131 bir s\u0131ra m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259 terrorizm\u0259 d\u0259 qar\u015f\u0131 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t prinsipl\u0259ri n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur. 70 \u00f6lk\u0259 il\u0259 ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n ba\u015fqa, T\u00fcrkiy\u0259-Bolqar\u0131stan-Rum\u0131niya v\u0259 T\u00fcrkiy\u0259-Az\u0259rbaycan-G\u00fcrc\u00fcstan kimi 2 d\u0259n\u0259 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p><strong>D\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 H\u0259mr\u0259yliyin T\u0259minat\u0131<\/strong><\/p>\n<p>Avstraliya, Kanada, Bolqar\u0131stan, Yaponiya, Kazax\u0131stan v\u0259 AB\u015e-\u0131n terror siyah\u0131lar\u0131nda yer alan t\u0259\u015fkilatlar 1993-c\u00fc ild\u0259n Fransada, 2001-ci ilin Mart ay\u0131ndan is\u0259 \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259 terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 kimi q\u0259bul edilm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131. Bundan ba\u015fqa, AB\u015e D\u00f6vl\u0259t Departamentinin \u201cBeyn\u0259lxalq Terrorizmin N\u00f6vl\u0259ri\u201d adl\u0131 illik hesabat\u0131nda on ill\u0259r boyu terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n n\u00f6vl\u0259ri sadalanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>PKK, KADEK v\u0259 KONGRA-GEL adlar\u0131yla birlikd\u0259 02 Aprel 2004-c\u00fc il tarixind\u0259n etibar\u0259n Avropa Birliyinin \u201cTerror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 v\u0259 qurulu\u015flar\u0131 siyah\u0131s\u0131\u201dna \u0259lav\u0259 edilmi\u015fdir.\u00a0 PKK ad\u0131na b\u0259zi silahl\u0131 h\u00fccumlar t\u0259\u015fkil ed\u0259n TAK (K\u00fcrdistan Azadl\u0131q \u015eahinl\u0259ri) da 28 \u0130yun 2007-ci ild\u0259n etibar\u0259n bug\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r Avropa Birliyinin h\u0259min siyah\u0131s\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>U\u015faqlar\u0131 qa\u00e7\u0131r\u0131b onlar\u0131n beyinl\u0259rini \u00e7irkl\u0259ndir\u0259n v\u0259 d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259liml\u0259r\u0259 c\u0259lb ed\u0259n PKK terror t\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201cCoalition to Stop the Use of Child Soldiers\u201d adl\u0131 ictimai t\u0259\u015fkilat\u0131n \u201cU\u015faqlar\u0131n \u0259sg\u0259r kimi istifad\u0259 edilm\u0259sinin dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u201d adl\u0131 hesabat\u0131nda da yer al\u0131m\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\n11 Sentyabr hadis\u0259l\u0259rind\u0259n sonra terrorizm\u0259 qar\u015f\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259si geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015fdir. BMT T\u015e-nin 1373 sayl\u0131 q\u0259rar\u0131nda da terrora qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r plan\u0131 \u00f6z \u0259ksini tapm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 bu m\u00fcqavil\u0259l\u0259rd\u0259n savay\u0131, \u00fcnsiyy\u0259t qurdu\u011fu b\u00fct\u00fcn \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n PKK, KADEK, KONGRA-GEL-\u0259 qar\u015f\u0131 laz\u0131mi t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sini ist\u0259yir. \u00c7\u00fcnki art\u0131q terroristl\u0259 azadl\u0131q m\u00fccahidi aras\u0131ndak\u0131 f\u0259rql\u0259r b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya ayd\u0131n olmal\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn Amerikan\u0131n xarici siyas\u0259td\u0259 tutdu\u011fu m\u00f6vqe d\u00fcnyan\u0131n terrorizml\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcbariz\u0259y\u0259 yeni v\u0259 f\u0259rqli bir n\u0259f\u0259s g\u0259tir\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259nin terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 izl\u0259diyi stratejil\u0259r<\/strong><\/p>\n<p>1980-ci ill\u0259rd\u0259n sonra T\u00fcrkiy\u0259 x\u00fcsusil\u0259 PKK terror t\u0259\u015fkilat\u0131yla \u00e7\u0259tin m\u00fcbariz\u0259 meydan\u0131na at\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u00fcbariz\u0259nin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini \u0259sg\u0259ri m\u00fcdaxil\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tli bu h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 yekun n\u00f6qt\u0259ni qoya bilm\u0259mi\u015fdir. T\u00fcrkiy\u0259 bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 problemin p\u0259rd\u0259arxas\u0131 t\u0259r\u0259fl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 almam\u0131\u015fd\u0131r. F\u0259q\u0259t yen\u0259 d\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259lli \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259rini s\u0259m\u0259r\u0259siz hesab etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131.<br \/>\nTerror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 eyni zamanda dig\u0259r ictimai qurum v\u0259 birlikl\u0259rin d\u0259 m\u00fcbariz\u0259sinin \u0259sas strateji m\u0259qamlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimi s\u0131ralana bil\u0259r:<\/p>\n<p>\u2022Terrorla M\u00fcbariz\u0259 v\u0259\u00a0 H\u0259r\u0259kat Dair\u0259si Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u00d6z\u0259l H\u0259r\u0259kat Dair\u0259si Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r;<br \/>\n\u2022Terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 v\u0259zif\u0259li insanlar\u0131n t\u0259hsilin\u0259 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miy\u0259t verilir;<br \/>\n\u2022T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qurumlar\u0131 personal, avtomobil v\u0259 b\u00fct\u00fcn n\u00f6v t\u0259minatlarla m\u00fct\u0259madi olaraq g\u00fccl\u0259ndirilir, qurumlar aras\u0131 i\u015f birliyi h\u0259yata ke\u00e7irilir;<br \/>\n\u2022Terrorizmin s\u0259b\u0259bl\u0259rini do\u011furan iqtisadi, sosial, m\u0259d\u0259ni, siyasi, psixoloji m\u0259qamlar\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Regional \u0130qtisadi \u0130nki\u015faf Layih\u0259si, GAP layih\u0259si, K\u0259nd-Kent layih\u0259si bunlara misal ola bil\u0259r;<br \/>\n\u2022Terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mli \u00fcns\u00fcrl\u0259rd\u0259n biri olan xalq\u0131n d\u0259st\u0259yini qazana bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r, konfrans, seminar, sempozyum, s\u0259rgil\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259 radio-TV verili\u015fl\u0259r haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r;<br \/>\n\u2022Terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 problemin t\u0259kc\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik g\u00fccl\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n deyil, eyni zamanda ictimai qurum v\u0259 birlikl\u0259rin d\u0259 i\u015ftirak\u0131 il\u0259 h\u0259ll edil\u0259 bil\u0259c\u0259yini c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn geni\u015f elmi konfranslar v\u0259 seminarlar ke\u00e7irilmi\u015fdir.<br \/>\n\u2022Terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n inanc v\u0259 ideologiyas\u0131n\u0131n qavran\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn universitetl\u0259rl\u0259 i\u015f birliyi qurularaq, \u00e7oxlu sayda sempozyum v\u0259 konfranslar h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Elaz\u0131\u011f F\u0131rat Universiteti v\u0259 \u0130l Emniyyet M\u00fcdirliyinin 2000 v\u0259 2001-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri sempozyumlar buna \u0259yani misal ola bil\u0259r. Bundan ba\u015fqa, universitetl\u0259rd\u0259 elmi f\u0259aliyy\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan aspirant v\u0259 doktorlar \u00f6z elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131 terrorizmin d\u0259yi\u015fik formalar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 qururlar.<br \/>\n\u2022Terror cinay\u0259tl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 vaxt\u0131nda v\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli \u015f\u0259kild\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq \u00fc\u00e7\u00fcn 3713 sayl\u0131 Terrorla m\u00fcbariz\u0259 Qanunu q\u0259bul edilmi\u015f v\u0259 q\u00fcvv\u0259y\u0259 minmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 \u0259n \u00f6n\u0259mli \u00fcns\u00fcrl\u0259rd\u0259n biri olan k\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259tl\u0259rinin m\u00fcasir, effektiv v\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li bir n\u0259tic\u0259y\u0259 nail ola bilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fclli miqdarda v\u0259sait yat\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259 bir \u00e7ox intihar tipli terror h\u00fccumlar\u0131n\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k ist\u0259y\u0259n terror\u00e7ular\u0131 vaxt\u0131nda z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri hesab olunur.<\/p>\n<p>\u0130nsan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131 yet\u0259rinc\u0259 t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1998-ci ild\u0259 Terrorla M\u00fccadil\u0259 v\u0259 H\u0259r\u0259kat Dair\u0259si Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u0130nsan Haqlar\u0131 \u015e\u00f6b\u0259si yarad\u0131laraq, burada \u00e7al\u0131\u015fan personal\u0131n t\u0259hsilin\u0259 y\u00fcks\u0259k \u00f6n\u0259m verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Terrorla ba\u011fl\u0131 ger\u00e7\u0259k v\u0259 d\u00fcr\u00fcst m\u0259lumatlar\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 \u00e7atd\u0131ra bilm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Emniyet Genel M\u00fcdirliyi t\u0259rkibind\u0259 m\u0259tbuat xidm\u0259ti yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<br \/>\nTerror t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n \u0259sas qaynaq kimi istifad\u0259 etdiyi g\u0259ncl\u0259ri do\u011fru yola istiqam\u0259tl\u0259ndirm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 kitab, boru\u015fura v\u0259 afi\u015falar \u00e7ap edilmi\u015f, konfrans v\u0259 seminarlarda paylanm\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u00f6vzuyla ba\u011fl\u0131 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rin d\u0259 qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 radio v\u0259 televiziya verili\u015fl\u0259ri t\u0259\u015fkil edilmi\u015fdir.<br \/>\nTerror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n aldad\u0131laraq cinay\u0259t\u0259 s\u00f6vq edil\u0259n insanlar\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 yenid\u0259n haz\u0131rlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn Pe\u015fmanl\u0131q qanunu kimi q\u0259bul edil\u0259n \u201cTopluma Qazand\u0131rma Qanunu\u201d \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Terrorizm qar\u015f\u0131s\u0131nda h\u00f6kum\u0259tin davran\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti h\u00f6kum\u0259ti dig\u0259r h\u00f6kum\u0259tl\u0259r kimi terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r irad\u0259li g\u00f6r\u00fcnm\u0259kd\u0259dir. Ordunun k\u0259skin davran\u0131\u015f\u0131 v\u0259 m\u00fcbariz\u0259si h\u00f6kum\u0259tin davran\u0131\u015f\u0131ndak\u0131 \u0259n \u00f6n\u0259mli m\u0259qam\u0131 t\u0259\u015fkil edir. F\u0259q\u0259t T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 ana m\u00fcxalif\u0259t partiyas\u0131 terrorla m\u00fcbariz\u0259d\u0259 h\u00f6kum\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi t\u0259dbirl\u0259ri ciddi t\u0259nqid edir. H\u00f6kum\u0259tin bu m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r siyasi irad\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259diyini b\u0259yan ed\u0259n ana m\u00fcxalif\u0259t k\u00fcrd DTP partiyas\u0131n\u0131n parlamentd\u0259 t\u0259msil olunmas\u0131n\u0131 v\u0259 terror t\u0259\u015fkilat\u0131na m\u00fcnasib\u0259td\u0259 yax\u0131nl\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259sini s\u0259hv bir add\u0131m hesab edir.<\/p>\n<p><em>Bu m\u0259qal\u0259 9-11 \u0130yun 2009-cu il tarixd\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n C\u0259lilabad \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ke\u00e7iril\u0259c\u0259k \u201cQloballa\u015fma v\u0259 T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 &#8211; VII Beyn\u0259lxalq T\u00fcrk D\u00fcnyas\u0131 Sosial Elml\u0259r Konfrans\u0131\u201dnda \u00e7\u0131x\u0131\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/em><\/p>\n<p><strong>\u018fhm\u0259d \u015eAH\u0130DOV<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259 1970-ci ild\u0259n b\u0259ri terrorla m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131r. On minl\u0259rc\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131 terror qurban\u0131 olmu\u015fdur. T\u00fcrkiy\u0259nin uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 m\u00fcbariz\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131na maddi yard\u0131mlar ed\u0259n v\u0259 t\u0259bli\u011fat aparmalar\u0131na, t\u0259\u015fkilatlanmalar\u0131na g\u00f6z yuman&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-51","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-doktorluq-isi"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=51"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/51\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=51"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=51"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=51"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}