{"id":29,"date":"2009-06-29T19:27:06","date_gmt":"2009-06-30T02:27:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=29"},"modified":"2009-07-28T22:54:39","modified_gmt":"2009-07-28T19:54:39","slug":"n%c9%99qliyyatda-terror","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=29","title":{"rendered":"N\u018fQL\u0130YYATDA TERROR&#8230;"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/avtobus.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-428\" title=\"avtobus\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/avtobus.jpg\" alt=\"avtobus\" width=\"100\" height=\"100\" \/><\/a>H\u0259r g\u00fcn istifad\u0259 etdiyimiz n\u0259qliyyatda sa\u011f qalmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259ri bilm\u0259li?<br \/>\n<\/strong>Az\u0259rbaycan art\u0131q h\u0259d\u0259fd\u0259dir. Regionda i\u015f\u0131q s\u00fcr\u0259til\u0259 ba\u015f ver\u0259n son h\u0259dis\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n da s\u00fcr\u00fckl\u0259ndiyi \u00e7irkli bir siyasi oyunun s\u0259hn\u0259sini canland\u0131r\u0131r. <!--more-->Art\u0131q C\u0259nubi Qafqaz u\u011frunda b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259l\u0259rin m\u00fcbariz\u0259si a\u00e7\u0131q m\u00fcst\u0259viy\u0259 ke\u00e7m\u0259kd\u0259dir. Bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n kimin t\u0259r\u0259find\u0259 olmas\u0131, kiml\u0259r\u0259 d\u0259st\u0259k verm\u0259si v\u0259 ya verm\u0259m\u0259si son anda \u00f6lk\u0259mizin g\u0259l\u0259c\u0259k taleyini h\u0259ll ed\u0259c\u0259k. Bu m\u00fcbariz\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131 t\u0259sir alt\u0131na salmaq, ondan \u00f6z maraqlar\u0131ndan \u00f6tr\u00fc istifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259tl\u0259r bir t\u0259r\u0259fd\u0259n \u015firin v\u0259dl\u0259r verir, s\u0259rf\u0259li t\u0259klifl\u0259r ir\u0259li s\u00fcr\u00fcr, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycana d\u0259h\u015f\u0259tli g\u00fcnl\u0259r ya\u015fad\u0131r, \u00f6lk\u0259d\u0259 terror xarakterli t\u0259xribat h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. B\u0259s sad\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 bu c\u00fcr t\u0259xribatlarla qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qda nec\u0259 davranmal\u0131, hans\u0131 z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259ri g\u00f6rm\u0259li v\u0259 son anda \u00f6z can\u0131n\u0131 nec\u0259 qurtarmal\u0131d\u0131r?!<br \/>\nAprelin 30-da Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft Akademiyas\u0131nda ba\u015f vermi\u015f hadis\u0259 bir daha g\u00f6st\u0259rdi ki, c\u0259miyy\u0259timiz terrora haz\u0131r deyil. N\u0259inki sad\u0259 insanlar\u0131m\u0131z, h\u0259tta polis, h\u0259kim v\u0259 inzibati strukturlar\u0131m\u0131z da terror zaman\u0131 v\u0259 sonras\u0131 z\u0259ruri say\u0131lan t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sind\u0259 laz\u0131mi pe\u015f\u0259karl\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdir\u0259 bilm\u0259dil\u0259r. Soyuqqanl\u0131l\u0131q, pe\u015f\u0259karl\u0131q, ard\u0131c\u0131ll\u0131q v\u0259 c\u0259ldlik \u0259v\u0259zind\u0259 biz panika, qorxu v\u0259 g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131n \u015fahidi olduq.<br \/>\nOdur ki, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu c\u00fcr hadis\u0259l\u0259rin ba\u015f ver\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 sad\u0259 insanlar\u0131m\u0131z\u0131n nec\u0259 davranmal\u0131 olduqlar\u0131 bar\u0259d\u0259 elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131m\u0131 geni\u015f auditoriyaya \u00e7atd\u0131rmaq q\u0259rar\u0131na g\u0259ldim. Bildiyiniz kimi insanlar\u0131n g\u00fcnd\u0259lik olaraq, intensiv istifad\u0259 etdiyi xidm\u0259t sah\u0259si n\u0259qliyyatd\u0131r. Terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 da daha \u00e7ox insan\u0131 m\u0259hv etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259hz n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rini h\u0259d\u0259f se\u00e7irl\u0259r. Bunlara hava n\u0259qliyyat\u0131, d\u0259mir yolu n\u0259qliyyat\u0131, avtobus, metro v\u0259 sair\u0259 aiddir. H\u0259r bir n\u0259qliyyat n\u00f6v\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259n v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z z\u0259ruri say\u0131lan m\u0259qamlar\u0131 bilm\u0259lidir.<br \/>\n\u018fvv\u0259lc\u0259 ba\u015flayaq hava n\u0259qliyyat\u0131ndan, y\u0259ni t\u0259yyar\u0259l\u0259rd\u0259n. \u018ffsuslar olsun ki, \u00e7ox ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259rinin g\u00f6r\u00fclm\u0259sin\u0259 baxmayaraq, terroristl\u0259r t\u0259yyar\u0259y\u0259 daxil ola bilirl\u0259r. \u018fg\u0259r t\u0259yyar\u0259l\u0259rd\u0259n tez-tez istifad\u0259 edirsinizs\u0259, n\u0259l\u0259ri bilm\u0259lisiniz?<br \/>\n\u018fn do\u011fru se\u00e7im ekonom klass<br \/>\nIlk n\u00f6vb\u0259d\u0259 u\u00e7aca\u011f\u0131n\u0131z avia \u015firk\u0259ti diqq\u0259tl\u0259 se\u00e7in. \u018fn do\u011fru se\u00e7im ekonom klass il\u0259 u\u00e7maqd\u0131r, \u00e7\u00fcnki bu, daha t\u0259hl\u00fck\u0259sizdir. \u00c7\u00fcnki terroristl\u0259r ad\u0259t\u0259n t\u0259yyar\u0259l\u0259r\u0259 h\u00fccumu biznes klass salonundan ba\u015flay\u0131rlar v\u0259 oradak\u0131 s\u0259rni\u015finl\u0259rd\u0259n canl\u0131 sip\u0259r kimi istifad\u0259 edirl\u0259r. \u00c7al\u0131\u015f\u0131n ki, ke\u00e7id t\u0259r\u0259fd\u0259 deyil, p\u0259nc\u0259r\u0259 t\u0259r\u0259fd\u0259 \u0259yl\u0259\u015f\u0259siniz. \u00c7\u00fcnki, t\u0259yyar\u0259nin qa\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman v\u0259 terroristl\u0259rin at\u0259\u015f a\u00e7d\u0131\u011f\u0131 vaxt dig\u0259r kreslolar sizi m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. Statistika g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259n \u00e7ox at\u0259\u015f\u0259 m\u0259ruz qalan da m\u0259hz ke\u00e7id t\u0259r\u0259fd\u0259ki kreslolard\u0131r. \u00c7al\u0131\u015f\u0131n birba\u015fa reysl\u0259rl\u0259 s\u0259yah\u0259t ed\u0259siniz, tranzit u\u00e7u\u015flardan az istifad\u0259 edin. Tranzit u\u00e7u\u015flar zaman\u0131 t\u0259yyar\u0259nin salonunu t\u0259rk edin, \u00e7\u00fcnki terroristl\u0259r b\u0259z\u0259n t\u0259yyar\u0259ni bu c\u00fcr tranzit dayanmalar zaman\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irirl\u0259r. U\u00e7u\u015f zaman\u0131 neytral geyinin, geyiminiz c\u0259lbedici olmas\u0131n, h\u0259rbi r\u0259ngl\u0259rd\u0259n v\u0259 formalardan ibar\u0259t geyim geyinm\u0259yin. U\u00e7u\u015f zaman\u0131 siyasi m\u00f6vzularda s\u00f6hb\u0259tl\u0259r etm\u0259yin, pornoqrafik, siyasi v\u0259 ya dini d\u0259rgil\u0259r oxumay\u0131n ki, ba\u015f\u0131 pozuq terror\u00e7ular\u0131n konkret h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrilm\u0259y\u0259siniz. \u00dcz\u0259rinizd\u0259 q\u0131z\u0131l-zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131 g\u0259zdirm\u0259yin. Spirtli i\u00e7ki q\u0259bul edib t\u0259yyar\u0259 salonuna daxil olmay\u0131n. T\u0259yyar\u0259nin terror\u00e7ular t\u0259r\u0259find\u0259n qa\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ekspertl\u0259r passiv m\u00fcqavim\u0259t taktikas\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u0131\u00fck verilm\u0259sini m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr; he\u00e7 vaxt risk etm\u0259yin. Bu c\u00fcr davran\u0131\u015f\u0131n\u0131z ad\u0259t\u0259n terror\u00e7ular\u0131 \u00e7\u0131x\u0131lmaz v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sal\u0131r, n\u0259tic\u0259d\u0259 vaxt qazanm\u0131\u015f olursunuz. Bu is\u0259 girov s\u0259rni\u015finl\u0259rin ancaq xeyrin\u0259dir.<br \/>\nT\u0259yyar\u0259nin qa\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman n\u0259l\u0259ri etm\u0259k z\u0259ruridir:<br \/>\n&#8211; Terror\u00e7ular\u0131n b\u00fct\u00fcn t\u0259l\u0259bl\u0259rini yerin\u0259 yetirin, terror\u00e7ulardan hans\u0131n\u0131n daha t\u0259hl\u00fck\u0259li oldu\u011funu \u00f6zl\u00fcy\u00fcn\u00fczd\u0259 d\u0259qiql\u0259\u015fdirin, terror\u00e7ular\u0131n ist\u0259diyi h\u0259r \u015feyi onlara verin;<br \/>\n&#8211; Terror\u00e7ular\u0131n g\u00f6zl\u0259rin\u0259 baxmay\u0131n;<br \/>\n&#8211; \u018ftrafa g\u00f6z g\u0259zdirin, at\u0259\u015f a\u00e7\u0131lan zaman gizl\u0259n\u0259 bil\u0259c\u0259yiniz t\u0259hl\u00fck\u0259siz bir yeri g\u00f6zalt\u0131 edin;<br \/>\n&#8211; Yan\u0131n\u0131zda u\u015faq varsa, onu \u0259ld\u0259n buraxmay\u0131n, imkan daxilind\u0259 onu rahat v\u0259 k\u00fcnc bir yer\u0259 yerl\u0259\u015fdirin;<br \/>\n&#8211; Y\u00fcks\u0259kd\u0259n dan\u0131\u015fmay\u0131n, k\u0259skin h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259r etm\u0259yin. U\u011fur qazanaca\u011f\u0131n\u0131za \u0259min olsan\u0131z da, terror\u00e7ulara m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259yin. Salonda onlar\u0131n \u0259lbir oldu\u011fu adam ola bil\u0259r.<br \/>\n&#8211; \u00d6z\u00fcn\u00fcz\u0259 diqq\u0259tin y\u00f6n\u0259lm\u0259sin\u0259 imkan verm\u0259yin. T\u0259xribat xarakterli v\u0259 c\u0259lbedici davran\u0131\u015flara reaksiya verm\u0259yin.<br \/>\n&#8211; T\u0259rp\u0259nm\u0259zd\u0259n v\u0259 ya \u00e7antan\u0131z\u0131 a\u00e7mazdan \u0259vv\u0259l terror\u00e7ulardan icaz\u0259 al\u0131n. At\u0259\u015f zaman\u0131 yer\u0259 uzan\u0131n v\u0259 ya oturaca\u011f\u0131n alt\u0131na girin, he\u00e7 vaxt qa\u00e7may\u0131n. \u00dcz\u0259rinizd\u0259 vacib s\u0259n\u0259dl\u0259r varsa, onlar\u0131 ba\u015fqa bir yer\u0259 gizl\u0259din. \u018flinizd\u0259 yax\u0131nlar\u0131n\u0131z\u0131n v\u0259 u\u015faqlar\u0131n\u0131z\u0131n \u015f\u0259kill\u0259rini saxlay\u0131n.<br \/>\nH\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l yadda saxlay\u0131n ki, buc\u00fcr hallarda panikaya d\u00fc\u015fm\u0259k yolverilm\u0259zdir. He\u00e7 vaxt xo\u015fb\u0259xt sonlu\u011fa olan \u00fcmidinizi itirm\u0259yin. \u00c7al\u0131\u015f\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131z\u0131 qatas\u0131n\u0131z &#8211; kitab oxuyun, \u0259g\u0259r icaz\u0259 verirl\u0259rs\u0259, yan\u0131n\u0131zdak\u0131larla s\u00f6hb\u0259t edin. \u00c7\u00fcnki, b\u0259zi t\u0259yyar\u0259 h\u00fccumlar\u0131 bir-ne\u00e7\u0259 g\u00fcn \u00e7\u0259kir. S\u0259brli olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, g\u00f6zl\u0259yin.<br \/>\nTerror\u00e7ular\u0131 z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259m\u0259liyyat ba\u015flan\u0131bsa, onun davamiyy\u0259ti \u00e7ox q\u0131sa olur. Lakin bu zaman ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 yer\u0259 uzanmal\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131n sonuna q\u0259d\u0259r t\u0259rp\u0259nm\u0259m\u0259lisiniz. X\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar salona i\u015f\u0131q-s\u0259sli qranatlar at\u0131r v\u0259 he\u00e7 kimin t\u0259rp\u0259nm\u0259m\u0259sini t\u0259l\u0259b edir. Bu zaman aya\u011fa qalxan s\u0259rni\u015finl\u0259r potensial terror\u00e7u kimi q\u0259bul edilir v\u0259 yerind\u0259c\u0259 m\u0259hv edilir. X\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lara suallar ver\u0259r\u0259k, onlar\u0131n diqq\u0259tini yay\u0131nd\u0131rmaq olmaz, onlar\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 getm\u0259k, qucaqlamaq, t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr etm\u0259k q\u0259buledilm\u0259zdir. \u018fm\u0259liyyat ba\u015fa \u00e7atd\u0131qdan sonra t\u0259yyar\u0259 salonunu t\u0259rk edin, bu zaman ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 u\u015faq, qad\u0131n, x\u0259st\u0259, yaral\u0131lara yol verin, itirilmi\u015f \u0259\u015fyalar\u0131n v\u0259 geyiml\u0259rinizin axtar\u0131\u015f\u0131na vaxt s\u0259rf etm\u0259yin. Yaddan \u00e7\u0131xarmaq olmaz ki, t\u0259yyar\u0259 minalanm\u0131\u015f ola bil\u0259r v\u0259 h\u0259r an havaya sovrula bil\u0259r.<br \/>\nYerin alt\u0131nda<br \/>\nAz\u0259rbaycanda \u0259n populyar n\u0259qliyyat n\u00f6v\u00fc b\u0259lk\u0259 d\u0259 metrodur. Paytaxt Bak\u0131da \u0259halinin dem\u0259k olar ki, 60-70%-i m\u0259hz metrodan h\u0259r g\u00fcn istifad\u0259 edir. B\u0259s metroda bizi g\u00f6zl\u0259y\u0259 bil\u0259c\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n qurtulmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259ri bilm\u0259liyik?<br \/>\nMetroya daxil olark\u0259n platforman\u0131n k\u0259ndar\u0131nda dayanmay\u0131n, yaln\u0131z qatarlar\u0131n dayanmas\u0131ndan v\u0259 s\u0259rni\u015finl\u0259rin \u00e7\u0131xmas\u0131ndan sonra qap\u0131lara yax\u0131nla\u015f\u0131n. H\u0259ddind\u0259n art\u0131q s\u0131xl\u0131q olduqda dig\u0259r qatarlardan v\u0259 ya ba\u015fqa n\u0259qliyyat n\u00f6v\u00fcnd\u0259n istifad\u0259 edin. \u00d6z\u00fcn\u00fcz\u00fc art\u0131q risk\u0259 atmay\u0131n. \u018fg\u0259r qatar g\u0259l\u0259n zaman s\u0259rni\u015finl\u0259rd\u0259n biri q\u0259fl\u0259t\u0259n relsl\u0259rin \u00fcst\u00fcn\u0259 y\u0131x\u0131l\u0131bsa, d\u0259rhal metropoliten \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131n\u0131 k\u00f6m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n, onlar g\u0259linc\u0259 is\u0259 platforman\u0131n k\u0259nar\u0131nda dayan\u0131b a\u00e7\u0131q r\u0259ngli d\u0259smal il\u0259 g\u0259l\u0259n qatar\u0131n ma\u015finistin\u0259 i\u015far\u0259 verin. \u018fg\u0259r y\u0131x\u0131lan adam \u00f6z\u00fc h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259 bilirs\u0259, onun oradan \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259klik edin, lakin bu zaman yaral\u0131n\u0131n platforman\u0131n k\u0259nar\u0131ndak\u0131 kontakt relsin\u0259 toxunmas\u0131na imkan verm\u0259yin. \u018fg\u0259r yaral\u0131 \u00f6z\u00fc platformaya qalxa bilmirs\u0259, onda onun stansiyan\u0131n sonuna q\u0259d\u0259r qa\u00e7mas\u0131 v\u0259 ya iki relsin aras\u0131na uzanmas\u0131 v\u0259 qatar\u0131n ke\u00e7ib getm\u0259sini g\u00f6zl\u0259m\u0259si m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<br \/>\nMetroda ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k q\u0259za hadis\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 eskalatordak\u0131 q\u0259zalard\u0131r. Bak\u0131da ke\u00e7mi\u015f Bak\u0131 Soveti stansiyas\u0131nda ba\u015f vermi\u015f q\u0259zan\u0131 y\u0259qin ki, ham\u0131n\u0131z xat\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z. Panikaya d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f insanlar\u0131n h\u0259lak oldu\u011fu h\u0259min g\u00fcn. Buc\u00fcr hallarda eskalatorun rezin tutaca\u011f\u0131ndan b\u0259rk yap\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r. Ciddi q\u0259zalar zaman\u0131 qon\u015fu eskalatora tullanma\u011f\u0131 bacarmaq laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nMetro qatar\u0131nda ged\u0259rk\u0259n is\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131n vaqonun ortas\u0131nda \u0259yl\u0259\u015f\u0259siniz. Statistika g\u00f6st\u0259rir ki, q\u0259zalar zaman\u0131 \u0259n az x\u0259sar\u0259t alan s\u0259rni\u015finl\u0259r m\u0259hz vaqonun ortas\u0131nda dayanan s\u0259rni\u015finl\u0259rdir. \u018ftrafda sahibsiz qalm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn \u0259\u015fyalara diqq\u0259t yetirin. Sahibsiz \u0259\u015fyalar haqq\u0131nda metropoliten \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131na x\u0259b\u0259r verin, \u00f6z\u00fcn\u00fcz he\u00e7 n\u0259y\u0259 toxunmay\u0131n. G\u0259r\u0259k olmad\u0131qda qatarda \u0259yl\u0259\u015fm\u0259yin, \u00e7\u00fcnki partlay\u0131\u015flar zaman\u0131 \u0259n \u00e7ox yaralananlar m\u0259hz oturan s\u0259rni\u015finl\u0259r olur.<br \/>\nB\u0259z\u0259n olur ki, metroda ged\u0259rk\u0259n h\u0259r hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n qatar tunelde dayanmal\u0131 olur. Ad\u0259t\u0259n bu, qatarlar\u0131n c\u0259dv\u0259lind\u0259ki g\u00f6zl\u0259m\u0259l\u0259rdir. Lakin b\u0259z\u0259n d\u0259 h\u0259r hans\u0131 partlay\u0131\u015flar ba\u015f verir v\u0259 ya elektrik naqill\u0259ri s\u0131radan \u00e7\u0131x\u0131r.<br \/>\nBu zaman:<br \/>\n&#8211; D\u0259rhal qap\u0131lar\u0131 a\u00e7ma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131n;<br \/>\n&#8211; Vaqondan tez \u00e7\u0131xma\u011fa t\u0259l\u0259sm\u0259yin. \u00c7\u00fcnki, s\u0259rni\u015finl\u0259rin vaqondan \u00e7\u0131x\u0131b tunel il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259 bilm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn relsl\u0259rd\u0259ki elektrik g\u0259rginliyi s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u0259lidir;<br \/>\n&#8211; \u018fg\u0259r tuneld\u0259 qat\u0131 t\u00fcst\u00fc varsa, a\u011f\u0131z v\u0259 burnunuzu d\u0259smal il\u0259 ba\u011flay\u0131b vaqonun d\u00f6\u015f\u0259m\u0259sin\u0259 uzann\u0131n ki, bo\u011fulmayas\u0131z;<br \/>\n&#8211; Vaqonun metal hiss\u0259l\u0259rin\u0259 toxunmay\u0131n;<br \/>\n&#8211; Vaqon ma\u015finistinin g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131n, onun g\u00f6st\u0259ri\u015fi olmadan vaqonu t\u0259rk etm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259lidir;<br \/>\n&#8211; Imkan daxilind\u0259 xilasedicil\u0259ri g\u00f6zl\u0259yin.<br \/>\nT\u0259sad\u00fcfi deyil ki, Bak\u0131da ba\u015f ver\u0259n metro q\u0259zalar\u0131n\u0131n b\u0259zil\u0259ri m\u0259hz tuneld\u0259 ba\u015f verib. Adi bir nasazl\u0131q ucbat\u0131ndan qatar tuneld\u0259 dayanm\u0131\u015f v\u0259 panikaya d\u00fc\u015f\u0259n s\u0259rni\u015finl\u0259r can\u0131n\u0131 qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn tunel\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, lakin \u00e7ox m\u0259saf\u0259 q\u0259t ed\u0259 bilm\u0259yib, bo\u011fulub \u0259ld\u0259n d\u00fc\u015f\u0259r\u0259k \u00f6lm\u00fc\u015fl\u0259r.<br \/>\nAvtobuslarda<br \/>\nG\u00fcnd\u0259lik olaraq istifad\u0259 etdiyimiz dig\u0259r n\u0259qliyyat n\u00f6v\u00fc d\u0259 avtobuslard\u0131r. Az\u0259rbaycanda istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f avtobuslarda he\u00e7 bir t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131 m\u00f6vcud deyildir, avtobusa daxil olan s\u0259rni\u015finl\u0259r yoxlan\u0131lm\u0131r, kimins\u0259 terror\u00e7u olmas\u0131 tam reald\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n avtobusda ged\u0259rk\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin t\u0259min olunmas\u0131 m\u0259hz s\u0259rni\u015finl\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki, a\u011f\u0131r \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan avtobus s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259rini ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 g\u00fcnd\u0259lik plan\u0131n \u00f6d\u0259nilm\u0259si, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 daha \u00e7ox s\u0259rni\u015fini avtobusa doldurmaq m\u0259s\u0259l\u0259si maraqland\u0131r\u0131r. B\u0259s avtobus s\u0259rni\u015fini \u00f6z\u00fcn\u00fc nec\u0259 qorumal\u0131d\u0131r?<br \/>\nAvtobusa daxil olark\u0259n ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 salona g\u00f6z g\u0259zdirin. \u015e\u00fcbh\u0259li \u0259\u015fyalar\u0131n v\u0259 ya \u015f\u0259xsl\u0259rin olub-olmamas\u0131na \u0259min olun v\u0259 ekstremal \u00e7\u0131x\u0131\u015f p\u0259nc\u0259r\u0259l\u0259rinin, yan\u011f\u0131ns\u00f6nd\u00fcr\u0259n balonlar\u0131n harada yerl\u0259\u015fdiyini (\u0259fsuslar olsun ki, \u00f6lk\u0259d\u0259ki avtobuslar\u0131n he\u00e7 birind\u0259 yan\u011f\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u0259n balonlar olmur) g\u00f6zd\u0259n ke\u00e7irin. Yer\u00fcst\u00fc ictimai n\u0259qliyyatda \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131 oturacaqlarda \u0259yl\u0259\u015fm\u0259kdir. H\u0259r hans\u0131 partlay\u0131\u015f zaman\u0131 v\u0259 terror\u00e7ular t\u0259r\u0259find\u0259n avtobusun qa\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 oturan s\u0259rni\u015finl\u0259r daha az x\u0259sar\u0259t al\u0131rlar.<br \/>\nNeytral geyinin, geyiminiz c\u0259lbedici olmas\u0131n, h\u0259rbi r\u0259ngl\u0259rd\u0259n v\u0259 formalardan ibar\u0259t geyim geyinm\u0259yin. Avtobusda olark\u0259n siyasi m\u00f6vzularda s\u00f6hb\u0259tl\u0259r etm\u0259yin, pornoqrafik, siyasi v\u0259 ya dini d\u0259rgil\u0259r oxumay\u0131n ki, ba\u015f\u0131 pozuq terror\u00e7ular\u0131n konkret h\u0259d\u0259fin\u0259 \u00e7evrilm\u0259y\u0259siniz. Q\u0131z\u0131l zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131 g\u0259zdirm\u0259yin. \u00dcz\u0259rinizd\u0259 mobil telefon olsa, yax\u015f\u0131 olar.<br \/>\nAvtobusun terror\u00e7ular t\u0259r\u0259find\u0259n qa\u00e7\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman ekspertl\u0259r passiv m\u00fcqavim\u0259t taktikas\u0131na \u00fcst\u00fcnl\u00fck verilm\u0259sini m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr; he\u00e7 vaxt risk etm\u0259yin. T\u0259yyar\u0259d\u0259ki s\u0259rni\u015finl\u0259r\u0259 m\u0259sl\u0259h\u0259t bilin\u0259n \u015f\u0259rtl\u0259rin dem\u0259k olar ki, ham\u0131s\u0131 avtobusda s\u0259yah\u0259t ed\u0259n s\u0259rni\u015finl\u0259r\u0259 d\u0259 \u015famil edilir. Lakin avtobusdak\u0131 terror\u00e7ular\u0131n z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirilm\u0259si \u0259m\u0259liyyat\u0131 t\u0259yyar\u0259y\u0259 nisb\u0259t\u0259n daha q\u0131sa olur. X\u00fcsusi t\u0259yinatl\u0131lar\u0131n \u0259m\u0259liyyata ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman \u00e7al\u0131\u015f\u0131n ki, avtobusun p\u0259nc\u0259r\u0259sind\u0259n uzaq duras\u0131n\u0131z. Bununla siz snayperl\u0259rin terror\u00e7ular\u0131 h\u0259d\u0259f\u0259 almas\u0131na \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015f olars\u0131n\u0131z.<br \/>\nAz\u0259rbaycanda avtobuslarla ba\u011fl\u0131 terror hadis\u0259l\u0259ri \u0259sas\u0259n erm\u0259ni terror t\u0259\u015fkilatlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilib. Bu hadis\u0259l\u0259rd\u0259 avtobuslar\u0131n baqaj yerin\u0259 partlay\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259r yerl\u0259\u015fdiril\u0259r\u0259r\u0259k partlad\u0131l\u0131b. Indi d\u0259 m\u0259rk\u0259zi avtova\u011fzallarda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259dbirl\u0259ri he\u00e7 d\u0259 \u00fcr\u0259ka\u00e7an deyil. Potensial terror\u00e7u h\u0259r hans\u0131 rayon avtobusuna bilet al\u0131b s\u0259rni\u015finl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f y\u00fck yerin\u0259 b\u00f6y\u00fck bir \u00e7antada partlay\u0131c\u0131 madd\u0259 yerl\u0259\u015fdir\u0259r v\u0259 asanl\u0131qla avtobusu g\u00f6y\u0259 sovura bil\u0259r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259rk\u0259zi avtova\u011fzallarda partlay\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259ri t\u0259yin ed\u0259n rentgen cihazlar\u0131n\u0131n qura\u015fd\u0131r\u0131rlmas\u0131 vacibdir.<br \/>\nAvtobuslarda ba\u015f vermi\u015f q\u0259za hadis\u0259l\u0259ri d\u0259 itkisiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u00fcr. Istismaq m\u00fcdd\u0259ti \u00e7oxdan bitmi\u015f avtobuslar\u0131 x\u0259tt\u0259 burax\u0131r v\u0259 s\u0259rni\u015fin da\u015f\u0131y\u0131rlar. N\u0259tic\u0259d\u0259 motor sistemind\u0259ki nasazl\u0131qdan yaranan partlay\u0131\u015f zaman\u0131 avtobuslar k\u00fcl\u0259 d\u00f6n\u00fcr.<br \/>\nD\u0259mir yolu<br \/>\n\u018fhalinin istifad\u0259 etdiyi dig\u0259r n\u0259qliyyat vasit\u0259si d\u0259 qatarlard\u0131r. Burada da t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259k \u0259sas\u0259n s\u0259rni\u015finl\u0259rin \u00f6hd\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr. Dig\u0259r n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rin\u0259 \u015famil olunan t\u0259l\u0259bl\u0259r burada da aktuald\u0131r. Lakin qatarlarda s\u0259yah\u0259t ed\u0259 s\u0259rni\u015finl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur:<br \/>\n&#8211; Bilet alark\u0259n m\u0259rk\u0259zi vaqonlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck verin. D\u0259miryolu q\u0259zalar\u0131 zaman\u0131 ba\u015f v\u0259 quyruq vaqonlara nisb\u0259t\u0259n \u0259n az x\u0259sar\u0259t alan s\u0259rni\u015finl\u0259r m\u0259hz m\u0259rk\u0259zi vaqonlarda olan insanlard\u0131r;<br \/>\n&#8211; Qatar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259t istiqam\u0259tin\u0259 \u0259ks olan oturacaqlar\u0131 se\u00e7in;<br \/>\n&#8211; \u018ftraf\u0131n\u0131zdak\u0131 s\u0259rni\u015finl\u0259rd\u0259n kims\u0259 sizd\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259 yarad\u0131rsa, \u00e7al\u0131\u015f\u0131n yol boyu yuxuya getm\u0259y\u0259siniz;<br \/>\n&#8211; Kuped\u0259ki i\u015f\u0131\u011f\u0131 yan\u0131l\u0131 saxlay\u0131n;<br \/>\n&#8211; Kupenin qap\u0131s\u0131n\u0131 ba\u011flay\u0131n;<br \/>\n&#8211; S\u0259n\u0259dl\u0259r v\u0259 pullar\u0131n\u0131z\u0131 etibarl\u0131 yerd\u0259 tutun, \u00e7antan\u0131z\u0131 is\u0259 p\u0259ncr\u0259y\u0259 t\u0259r\u0259f qoyun;<br \/>\n&#8211; Dayanacaqlardak\u0131 fasil\u0259l\u0259r zaman\u0131 \u00f6z \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131za g\u00f6z g\u0259zdirin.<br \/>\nN\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259ril\u0259 s\u0259yah\u0259t ed\u0259rk\u0259n, h\u0259r zaman ay\u0131q-say\u0131q olun. H\u0259r an ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k ekstremal hadis\u0259l\u0259r\u0259 haz\u0131r olun. \u00c7\u00fcnki \u00f6z\u00fcn\u00fcz\u00fcn v\u0259 yax\u0131nlar\u0131n\u0131z\u0131n h\u0259yat\u0131 m\u0259hz sizin \u00f6z\u00fcn\u00fczd\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r.<br \/>\n(Bu m\u0259qal\u0259 m\u00fc\u0259llifin \u201cT\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik probleml\u0259ri\u201d m\u00f6vzusunda q\u0259l\u0259m\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 doktorluq dissertasiyas\u0131n\u0131n materiallar\u0131 \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r.)<br \/>\n<strong><br \/>\n\u018fhm\u0259d \u015eAH\u0130DOV<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u0259r g\u00fcn istifad\u0259 etdiyimiz n\u0259qliyyatda sa\u011f qalmaq \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259l\u0259ri bilm\u0259li? Az\u0259rbaycan art\u0131q h\u0259d\u0259fd\u0259dir. Regionda i\u015f\u0131q s\u00fcr\u0259til\u0259 ba\u015f ver\u0259n son h\u0259dis\u0259l\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n da s\u00fcr\u00fckl\u0259ndiyi \u00e7irkli bir siyasi oyunun s\u0259hn\u0259sini canland\u0131r\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-29","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-doktorluq-isi"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=29"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/29\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=29"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=29"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=29"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}