{"id":2301,"date":"2011-08-03T13:56:14","date_gmt":"2011-08-03T09:56:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=2301"},"modified":"2020-03-12T15:07:05","modified_gmt":"2020-03-12T11:07:05","slug":"nabucconun-taleyi-az%c9%99rbaycandan-asilidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=2301","title":{"rendered":"&#8220;NABUCCO&#8221;NUN TALEY\u0130 AZ\u018fRBAYCANDAN ASILIDIR?"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/nabukko.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-2364\" title=\"nabukko\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/nabukko.jpg\" alt=\"\" width=\"100\" height=\"80\" \/><\/a>\u018fhm\u0259d \u015eahidov: &#8220;D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, &#8220;Nabucco&#8221; kimi qlobal bir layih\u0259nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn son s\u00f6z\u00fc m\u0259hz Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi dey\u0259c\u0259k&#8221;<!--more--><\/strong><br \/>\n<em>Amerikan\u0131n n\u00fcfuzlu &#8220;The Wall Street Journal&#8221; q\u0259zeti &#8220;Nabucco&#8221;nun taleyi Az\u0259rbaycandan as\u0131l\u0131d\u0131r&#8221; s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edib.<br \/>\n<\/em><br \/>\nM\u0259qal\u0259 m\u00fc\u0259llifi Alessandro Torello yaz\u0131r ki, Rusiyadan qaz as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 azaltmaq arzusunda olan Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyi bu m\u0259nada \u00e7ox m\u00fch\u00fcm olacaq. N\u0259\u015fr yaz\u0131r ki, bu ilin iyun ay\u0131nda Az\u0259rbaycan prezidenti \u0130lham \u018fliyev qaz\u0131n Avropaya istiqam\u0259t g\u00f6t\u00fcr\u0259c\u0259yini t\u0259sdiql\u0259yib, amma bunun konkret mar\u015frutunu a\u00e7\u0131qlamay\u0131b.<br \/>\n&#8220;The Wall Street Journal&#8221; yaz\u0131r ki, regionun t\u0259bii qazla dig\u0259r z\u0259ngin d\u00f6vl\u0259ti T\u00fcrkm\u0259nistand\u0131r. Lakin Rusiya v\u0259 \u0130ran\u0131n m\u00fcxalif m\u00f6vqeyi s\u0259b\u0259bind\u0259n bu \u00f6lk\u0259nin Avropa \u00f6n\u00fcnd\u0259 \u00f6hd\u0259lik g\u00f6t\u00fcr\u0259c\u0259yi inand\u0131r\u0131c\u0131 deyil. N\u0259\u015frin q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259, m\u0259hz bu s\u0259b\u0259bd\u0259n &#8220;Nabucco&#8221; \u00fc\u00e7\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n tutaca\u011f\u0131 m\u00f6vqe h\u0259lledici olacaq.<br \/>\nM\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 fikirl\u0259rini b\u00f6l\u00fc\u015f\u0259n ADP s\u0259drinin birinci m\u00fcavini H\u0259sr\u0259t R\u00fcst\u0259movun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, k\u0259m\u0259rin kim t\u0259r\u0259find\u0259n maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259si h\u0259l\u0259 d\u0259 a\u00e7\u0131q qal\u0131r: &#8220;Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri k\u0259m\u0259rin maliyy\u0259l\u0259\u015fm\u0259sinin b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 qoymaq ist\u0259yir. Ancaq bu, Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi bax\u0131mdan o q\u0259d\u0259r d\u0259 s\u0259m\u0259r\u0259li deyil. \u018fsas m\u00fcbahis\u0259 m\u0259nc\u0259 maliyy\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. O yaddan \u00e7\u0131xmamal\u0131d\u0131r ki, Rusiya bu layih\u0259nin ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259sini ist\u0259mir. Bu bax\u0131mdan q\u0259zetin yazd\u0131qlar\u0131nda h\u0259qiq\u0259t var. Amma m\u0259n dem\u0259zdim ki, &#8220;Habucco&#8221;nun taleyi Az\u0259rbaycandan as\u0131l\u0131d\u0131r. &#8220;Habucco&#8221;nun taleyind\u0259 \u0259sas rolu Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin ist\u0259kl\u0259ri oynayacaq. \u018fg\u0259r Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri daha \u00e7ox geosiyasi maraqlara \u00fcst\u00fcnl\u00fck vers\u0259l\u0259r, layih\u0259nin realla\u015fmas\u0131 problem olmayacaq. Yox, \u0259g\u0259r iqtisadi maraqlar \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xsa, layih\u0259nin realla\u015fmas\u0131 \u00e7\u0259tin olacaq. \u018flb\u0259tt\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n mara\u011f\u0131ndad\u0131r ki, Rusiyan\u0131n t\u0259siri olmadan, \u00f6z qaz\u0131n\u0131 s\u0259rb\u0259st \u015f\u0259kild\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rin\u0259 sats\u0131n. Amma &#8220;Habucco&#8221;nun o q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fck x\u0259rcl\u0259ri var ki, Az\u0259rbaycan bunun b\u00f6y\u00fck bir hiss\u0259sini \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259 bilm\u0259z. G\u00f6t\u00fcrs\u0259, layih\u0259nin bizim \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir iqtisadi s\u0259m\u0259r\u0259si olmayacaq&#8221;.<br \/>\n<strong>Rusiya Federasiyas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7ilik Akademiyas\u0131n\u0131n doktorant\u0131, f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fhm\u0259d \u015eahidov bildirir ki, Az\u0259rbaycan haz\u0131rda netf-qaz ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 \u00e7evrilib:<\/strong> <em>&#8220;Bundan ba\u015fqa, Az\u0259rbaycan\u0131n geosiyasi v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259 regionda \u00f6n\u0259mli d\u00f6vl\u0259t olaraq m\u0259hz Az\u0259rbaycan\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131r. He\u00e7 t\u0259sad\u00fcfi deyil ki, \u015fimal qon\u015fumuz Rusiya, c\u0259nub qon\u015fumuz \u0130ran Az\u0259rbaycan\u0131n bu \u00f6n\u0259mli m\u00f6vqeyini q\u0131sqancl\u0131qla qar\u015f\u0131lay\u0131rlar. Rusiya \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f faktorundan, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal\u0131nda ya\u015fayan etnik azl\u0131qlar aras\u0131nda m\u00fcnaqi\u015f\u0259 salmaqla Az\u0259rbaycan\u0131 bu v\u0259 ya dig\u0259r formada t\u0259sir alt\u0131nda saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00dcst\u0259lik, Q\u0259b\u0259l\u0259 RLS d\u0259 bu prosesd\u0259 \u00f6z s\u00f6z\u00fcn\u00fc deyir. Rusiyada ya\u015fayan 3 milyona yax\u0131n az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u00fct\u0259madi olaraq, t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131 Rusiyan\u0131n Az\u0259rbaycana t\u0259zyiqi kimi qiym\u0259tl\u0259ndiril\u0259 bil\u0259r. Bunlar\u0131n da bir s\u0259b\u0259bi var &#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n neft-qaz ehtiyatlar\u0131na yiy\u0259l\u0259nm\u0259k, bizim t\u0259bii ehtiyatlar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 d\u00fcnyada \u00f6z hegemonlu\u011funu qoruyub saxlamaq. \u0130ran da dini ekstremistliyi q\u0131z\u0131\u015fd\u0131rmaqla, bir \u00e7ox hallarda Az\u0259rbaycan\u0131n daxili i\u015fl\u0259rin\u0259 qar\u0131\u015fmaqla \u00f6z\u00fcn\u00fcn regionda n\u00fcfuzunu qoruyub saxlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259n biri d\u0259 odur ki, \u00f6lk\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi balanslad\u0131r\u0131lm\u0131\u015f siyas\u0259t apar\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn g\u00fccl\u0259rl\u0259 tarazl\u0131 siyas\u0259t aparma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Odur ki, Avropa da Az\u0259rbaycan\u0131n bu sah\u0259d\u0259ki \u00f6n\u0259mini anlay\u0131r. Rusiyan\u0131n Az\u0259rbaycana t\u0259sirini azaltma\u011fa v\u0259 Az\u0259rbaycanla birba\u015fa \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q qurma\u011fa c\u0259hd edir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, &#8220;Nabucco&#8221; kimi qlobal bir layih\u0259nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn son s\u00f6z\u00fc m\u0259hz Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi dey\u0259c\u0259k. Bu fakt\u0131n \u00f6z\u00fc Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 nec\u0259 a\u00e7ar m\u00f6vqey\u0259 sahib oldu\u011funu a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rir&#8221;.<\/em><br \/>\nSiyasi elml\u0259r \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, analitik Zaur \u018fliyev\u00a0is\u0259 deyir ki, Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin enerji problemi h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn iki yolu var:&#8221;Birincisi, Rusiyadan qaz almaq, ikinci &#8220;Nabucco&#8221;nu realla\u015fd\u0131rmaq. Birinci variantda Avropa Rusiyadan as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 b\u0259zil\u0259ri siyas\u0259tl\u0259rini enerji ehtiyaclar\u0131na qurban verm\u0259li olacaqlar. \u0130kinci halda Az\u0259rbaycanla ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 b\u0259rab\u0259r h\u00fcquqlu \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q etm\u0259lidirl\u0259r. Burada AT\u018fT-in Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 siyasi irad\u0259si m\u00fctl\u0259q g\u00fccl\u0259nm\u0259lidir. Avropa bilir ki, &#8220;Nabucco&#8221; Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm strateji v\u0259 iqtisadi \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n bir layih\u0259 deyil. &#8220;Nabucco&#8221;nun ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 maraql\u0131 olan g\u00fccl\u0259r Az\u0259rbaycan\u0131n bu layih\u0259d\u0259ki i\u015ftirak\u0131n\u0131n v\u0259 maliyy\u0259 yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n m\u00fcqabilind\u0259 \u00f6lk\u0259miz\u0259 ver\u0259 bil\u0259c\u0259kl\u0259rini tam m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259lidirl\u0259r. \u00c7\u00fcnki Az\u0259rbaycan\u0131n qaz ehtiyatlar\u0131n\u0131n h\u0259cmi &#8220;Nabucco&#8221; layih\u0259sini ba\u015fqa X\u0259z\u0259ryan\u0131 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin i\u015ftirak\u0131 olmadan da realla\u015fd\u0131rma\u011fa imkan verir. Buna g\u00f6r\u0259 m\u00fctl\u0259q Avropa \u00f6z siyas\u0259tini d\u0259yi\u015fm\u0259li, erm\u0259ni diaspor v\u0259 lobbisinin ist\u0259yi il\u0259 deyil, \u00f6z milli v\u0259 enerji maraqlar\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f etm\u0259lidirl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>S\u0259id<br \/>\n<a href=\"http:\/\/xalqcebhesi.az\/news.php?id=2236\" target=\"_blank\" rel=\"noopener noreferrer\">&#8220;Xalq C\u0259bh\u0259si&#8221; q\u0259zeti<\/a>, 03 Avqust 2011-ci il<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fhm\u0259d \u015eahidov: &#8220;D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, &#8220;Nabucco&#8221; kimi qlobal bir layih\u0259nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn son s\u00f6z\u00fc m\u0259hz Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyi dey\u0259c\u0259k&#8221;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_feature_clip_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_post_was_ever_published":false},"categories":[89],"tags":[],"class_list":["post-2301","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-musahib"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2301","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2301"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2301\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12569,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2301\/revisions\/12569"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}