{"id":2062,"date":"2010-12-20T14:56:30","date_gmt":"2010-12-20T10:56:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=2062"},"modified":"2010-12-20T14:56:30","modified_gmt":"2010-12-20T10:56:30","slug":"g%c9%99nc-alimin-ilk-elmi-monoqrafiyasi-cap-olundu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=2062","title":{"rendered":"G\u018fNC AL\u0130M\u0130N \u0130LK ELM\u0130 MONOQRAF\u0130YASI \u00c7AP OLUNDU"},"content":{"rendered":"<div id=\"_mcePaste\">\n<div id=\"_mcePaste\"><strong><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/Shahidov_kitab_large.jpg\" target=\"_blank\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-2063\" title=\"Shahidov_kitab_little\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/Shahidov_kitab_little.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"204\" \/><\/a>\u018fhm\u0259d \u015eahidov: \u201cAz\u0259rbaycan v\u0259 rus dill\u0259rinin sillabikas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 monoqrafiyam ilk ciddi elmi \u0259s\u0259rimdir\u201d<\/strong><\/div>\n<div id=\"_mcePaste\">Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Slavyan Universitetinin \u201cDiplomatiya v\u0259 xarici siyas\u0259t\u201d kafedras\u0131n\u0131n dosenti, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fhm\u0259d \u015eahidov yeni bir u\u011fura imza atd\u0131. \u201cM\u00fcasir Az\u0259rbaycan v\u0259 rus dill\u0259rind\u0259 heca v\u0259 s\u00f6z\u00fcn sillabikas\u0131\u201d adl\u0131 monoqrafiyas\u0131 yeni \u00e7apdan \u00e7\u0131xan m\u00fc\u0259llifl\u0259 s\u00f6hb\u0259timiz d\u0259 el\u0259 bu bar\u0259d\u0259 oldu. <!--more-->2009-cu ild\u0259 namiz\u0259dlik dissertasiyas\u0131n\u0131 m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n v\u0259 filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru elmi d\u0259r\u0259c\u0259sini qazanan g\u0259nc alim bu monoqrafiyas\u0131nda iki f\u0259rqli dill\u0259rd\u0259 &#8211; Az\u0259rbaycan v\u0259 rus dill\u0259rind\u0259 hecan\u0131n fonetik qurulu\u015fu v\u0259 s\u00f6z\u00fcn sillabik qurulu\u015fu bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131r, h\u0259r iki dild\u0259 m\u00f6vcud olan heca n\u0259z\u0259riyy\u0259l\u0259rini t\u0259dqiq edir, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n rus dilini \u00f6yr\u0259n\u0259n zaman \u00fczl\u0259\u015fdiyi fonetik \u00e7\u0259tinlikl\u0259r v\u0259 buc\u00fcr \u00e7\u0259tinlikl\u0259rin h\u0259lli istiqam\u0259tl\u0259rini g\u00f6st\u0259rir. M\u00fc\u0259llif \u00f6z monoqrafiyas\u0131nda qeyd edir ki, \u201c&#8230;\u0259cn\u0259bi dilin m\u0259nims\u0259nilm\u0259si zaman\u0131 \u0259n \u00e7\u0259tin m\u0259rh\u0259l\u0259 bu dilin foneti\u043aas\u0131n\u0131n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 qohum olmayan dill\u0259rd\u0259n istifad\u0259 zaman\u0131 t\u0259zah\u00fcr ed\u0259n foneti\u043a hadis\u0259l\u0259r\u0259, yad dilin m\u0259nims\u0259nilm\u0259si zaman\u0131 ana dilinin foneti\u043a sisteminin t\u0259l\u0259ff\u00fczd\u0259 k\u00f6k salm\u0131\u015f \u0259lam\u0259tl\u0259rinin t\u0259siri alt\u0131nda meydana \u00e7\u0131xan \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 \u00e7ox ciddi t\u0259dqiqatlar h\u0259sr olunmu\u015fdur (S.\u0130.Bern\u015fteyn, N.S.Trubets\u043aoy, Y.D.Polivahov, E.Sepir v\u0259 s.). D\u00fcnyada el\u0259 iki dil yoxdur ki, onlar\u0131n dil sisteml\u0259ri tamamil\u0259 eyni olsun. Bu, foneti\u043a sistem\u0259 d\u0259 aiddir, bel\u0259 ki, \u0259cn\u0259bi dild\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir s\u00f6z\u00fcn t\u0259l\u0259ff\u00fcz\u00fcn\u0259 edil\u0259n ist\u0259nil\u0259n c\u0259hd arti\u043aulyasiya v\u0259 t\u0259l\u0259ff\u00fcz v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir: xarici dil \u00f6yr\u0259n\u0259n \u015f\u0259xs onun t\u0259l\u0259ff\u00fcz qaydalar\u0131n\u0131 \u00f6z \u201cana dilinin fonoloji sisteminin prizmas\u0131ndan\u201d q\u0259bul edir (S.\u0130.Bern\u015fteyn).\u201d<\/div>\n<div id=\"_mcePaste\">Monoqrafiyan\u0131n aktuall\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan \u018fhm\u0259d \u015eahidov xarici dil \u00f6yr\u0259n\u0259n zaman g\u0259ncl\u0259rin \u00fczl\u0259\u015fdiyi probleml\u0259rd\u0259n d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7d\u0131. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, insan n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7ox dil bils\u0259, bir o q\u0259d\u0259r yax\u015f\u0131d\u0131r. Bu, onun d\u00fcnyag\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u0259, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin\u0259, savad\u0131na birba\u015fa t\u0259sir ed\u0259n parametrdir. Dili s\u0259list \u00f6yr\u0259nm\u0259kd\u0259n savay\u0131, h\u0259min dild\u0259ki s\u00f6zl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn t\u0259l\u0259ff\u00fcz\u00fc d\u0259 \u00f6n\u0259mli faktorlardan biridir. Odur ki, rus dilind\u0259 d\u00fczg\u00fcn t\u0259l\u0259ff\u00fcz etm\u0259k\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 do\u011fma Az\u0259rbaycan dilini d\u0259rind\u0259n qavramaq laz\u0131md\u0131r. Bu, \u00e7ox \u00f6n\u0259mli m\u0259s\u0259l\u0259dir: \u201cBu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 ikinci dil\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259nin \u0259sas foneti\u043a interferensiyas\u0131 ana dilin foneti\u043a bazas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ridir, amma bu, yaln\u0131z xarici dilin fonoloji sisteminin \u015fifahi formada ifad\u0259si zaman\u0131 meydana \u00e7\u0131x\u0131r. Bu, daha \u00e7ox bir dild\u0259 bu v\u0259 ya dig\u0259r fonem birl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rinin m\u00f6vcudlu\u011fu, dig\u0259r bir dild\u0259 is\u0259 \u0259ksin\u0259, onlar\u0131n olmamas\u0131 il\u0259, h\u0259m d\u0259 nitq ax\u0131n\u0131nda samitl\u0259rd\u0259n saitl\u0259r\u0259 v\u0259 \u0259ksin\u0259, saitl\u0259rd\u0259n samitl\u0259r\u0259 arti\u043aulyasiya ke\u00e7idl\u0259rinin qavran\u0131lmas\u0131 zaman\u0131 meydana \u00e7\u0131xan \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.\u201d<\/div>\n<div id=\"_mcePaste\">Yenic\u0259 i\u015f\u0131q \u00fcz\u00fc g\u00f6r\u0259n elmi monoqrafiyan\u0131n aktuall\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t a\u00e7an \u018f.\u015eahidov \u0259lav\u0259 etdi ki, iki f\u0259rqli dilin heca sisteminin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcqayis\u0259si zaman\u0131 \u00e7ox maraql\u0131 faktlar ortaya \u00e7\u0131xd\u0131: \u201cHam\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmu\u015f fikir bel\u0259dir ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131 rus t\u0259l\u0259ff\u00fcz\u00fcn\u0259 \u00f6yr\u0259d\u0259n zaman m\u00fctl\u0259q Az\u0259rbaycan v\u0259 rus dill\u0259rinin \u00a0fonoloji sisteml\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin m\u00fcqayis\u0259li planda d\u0259rind\u0259n \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 ehtiyac vard\u0131r. Dilin h\u0259r bir t\u0259b\u0259q\u0259si kimi fonetika da t\u0259kc\u0259 \u043aon\u043aret dil vahidl\u0259rinin toplusu il\u0259 deyil, h\u0259m\u00e7inin h\u0259min t\u0259b\u0259q\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan qanunlarla v\u0259 onlar\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259 qaydalar\u0131 il\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Deyil\u0259nl\u0259r t\u0259dqiqat\u0131n \u00a0m\u00f6vzusunun a\u043atuall\u0131\u011f\u0131n\u0131 bir daha s\u00fcbut edir.\u201d<\/div>\n<div id=\"_mcePaste\">Sonda g\u0259l\u0259c\u0259k planlar\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fan \u018fhm\u0259d b\u0259y yax\u0131n 1 ayda \u015feirl\u0259r kitab\u0131n\u0131n da \u00e7ap olunaca\u011f\u0131n\u0131 bildirdi. Geni\u015f ictimaiyy\u0259td\u0259 daha \u00e7ox elmi-publisistik yaz\u0131lar\u0131 v\u0259 m\u00fcxt\u0259lif elmi konfranslardak\u0131 u\u011furlu \u00e7\u0131x\u0131\u015flar\u0131 il\u0259 tan\u0131nan h\u0259ms\u00f6hb\u0259timiz maraql\u0131 d\u0259stix\u0259tti il\u0259 se\u00e7il\u0259n \u015feirl\u0259ri il\u0259 d\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 p\u0259r\u0259sti\u015fkar toplaya bilmi\u015fdi. Odur ki, \u018f.\u015eahidovun \u015feirl\u0259r kitab\u0131n\u0131n da oxucular t\u0259r\u0259find\u0259n maraqla qar\u015f\u0131laca\u011f\u0131na \u00fcmid edirik.<\/div>\n<div id=\"_mcePaste\"><\/div>\n<div id=\"_mcePaste\"><strong>\u0130nformasiya \u015f\u00f6b\u0259si<\/strong><\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fhm\u0259d \u015eahidov: \u201cAz\u0259rbaycan v\u0259 rus dill\u0259rinin sillabikas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 monoqrafiyam ilk ciddi elmi \u0259s\u0259rimdir\u201d Bu g\u00fcnl\u0259rd\u0259 Bak\u0131 Slavyan Universitetinin \u201cDiplomatiya v\u0259 xarici siyas\u0259t\u201d kafedras\u0131n\u0131n dosenti, filologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru \u018fhm\u0259d&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"class_list":["post-2062","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-xbrlr"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2062","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2062"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2062\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2062"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2062"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2062"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}