{"id":1879,"date":"2000-11-13T00:59:24","date_gmt":"2000-11-12T20:59:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=1879"},"modified":"2010-12-03T00:56:08","modified_gmt":"2010-12-02T20:56:08","slug":"turkdilli-dovl%c9%99tl%c9%99r-arasinda-ikit%c9%99r%c9%99fli-qarsiliqli-munasib%c9%99tl%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=1879","title":{"rendered":"T\u00fcrkdilli d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda ikit\u0259r\u0259fli qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/turk_bayraqlari.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-1955\" title=\"turk_bayraqlari\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/turk_bayraqlari.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"100\" \/><\/a>T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndaki diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259sas konturlar\u0131. Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin s\u0259viyy\u0259si. Dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri. Bir-biril\u0259 soyuq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 malik T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yaranma m\u0259n\u015f\u0259yi<!--more--><br \/>\n<\/strong><\/p>\n<p>SSR\u0130-nin s\u00fcqutundan bu yana t\u00fcrkdilli \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda inteqrasiyan\u0131n \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259ri \u0259sas\u0259n ikit\u0259r\u0259fli siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 daha qabar\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 m\u00f6vcud olmu\u015f v\u0259 inki\u015faf etmi\u015fdir. \u00dcmum\u0259n T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259ri milli maraqlar konsepsiyas\u0131na v\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin suveren m\u00f6vcudluqlar\u0131na \u0259sasland\u0131\u011f\u0131ndan, s\u00f6z\u00fcged\u0259n \u0259laq\u0259l\u0259r \u00e7oxt\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259n daha intensiv \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf edir. Haz\u0131rk\u0131 d\u00f6n\u0259md\u0259 6 T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259ti aras\u0131nda ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r he\u00e7 d\u0259 b\u0259rab\u0259r xarakter da\u015f\u0131m\u0131r. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259ri is\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin daxili v\u0259 xarici ideloji xarakterind\u0259, iqtisadi inki\u015faf\u0131nda, T\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 regionun taleyini h\u0259ll ed\u0259 bil\u0259c\u0259k m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 konsensusun olmamas\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>9 noyabr 1991-ci il tarixind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131m\u0131\u015f, diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r 14 yanvar 1992-ci il tarixind\u0259 qurulmu\u015fdur. T\u00fcrkiy\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131yan ilk d\u00f6vl\u0259tdir. Az\u0259rbaycan\u0131n T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 S\u0259firliyi 1992-ci ilin avqust ay\u0131ndan, \u0130stanbulda Ba\u015f Konsulluq 1993-c\u00fc ilin yanvar ay\u0131ndan f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f, 12 aprel 2004-c\u00fc il tarixind\u0259 Qarsda Ba\u015f Konsulluq t\u0259sis edilmi\u015fdir. T\u00fcrkiy\u0259nin Az\u0259rbaycandak\u0131 S\u0259firliyi v\u0259 Nax\u00e7\u0131vandak\u0131 Ba\u015f Konsullu\u011fu 1992-ci ilin yanvar ay\u0131nda a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259 aras\u0131nda siyasi, iqtisadi \u0259laq\u0259l\u0259r, elm, t\u0259hsil, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q y\u00fcks\u0259l\u0259n x\u0259tl\u0259 inki\u015faf edir. \u0130ki d\u00f6vl\u0259t strateji t\u0259r\u0259fda\u015fd\u0131r. \u00d6lk\u0259l\u0259rimiz aras\u0131nda iqtisadi sah\u0259d\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t xadiml\u0259rinin, iqtisadi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 aidiyy\u0259tli qurumlar\u0131n r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0259f\u0259rl\u0259ri, sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 idar\u0259l\u0259raras\u0131 qurumlar\u0131n, m\u00fc\u015ft\u0259r\u0259k komissiyalar\u0131n iclaslar\u0131 davaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 ke\u00e7irilm\u0259kd\u0259dir. Beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda m\u00fcxt\u0259lif beyn\u0259lxalq v\u0259 regional m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 Az\u0259rbaycanla T\u00fcrkiy\u0259nin m\u00f6vqel\u0259ri \u00e7ox yax\u0131nd\u0131r v\u0259 ya \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr, t\u0259r\u0259fl\u0259r regional v\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlarda m\u0259sl\u0259h\u0259tl\u0259\u015fm\u0259l\u0259r apar\u0131r, bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 d\u0259st\u0259k verir. T\u00fcrkiy\u0259nin bir \u00e7ox \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan d\u0259rn\u0259kl\u0259ri, T\u00fcrkiy\u0259-Az\u0259rbaycan dostluq c\u0259miyy\u0259tl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Haz\u0131rda bu d\u0259rn\u0259kl\u0259r vahid konfederasiya alt\u0131nda birl\u0259\u015fibl\u0259r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 t\u0259hsil alan az\u0259rbaycanl\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin say\u0131 3000 n\u0259f\u0259rd\u0259n, h\u0259rb\u00e7il\u0259rin say\u0131 250, polisl\u0259rin say\u0131 is\u0259 20 n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131qd\u0131r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 t\u0259hsil alan t\u00fcrkiy\u0259li t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rin say\u0131 is\u0259 1700 n\u0259f\u0259rdir. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcqavil\u0259-h\u00fcquq bazas\u0131n\u0131n zirv\u0259si T\u00fcrkiy\u0259 il\u0259 Az\u0259rbaycan aras\u0131nda Y\u00fcks\u0259k S\u0259viyy\u0259li Strateji T\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u015euras\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131na dair sazi\u015fin imzalanmas\u0131 hesab olunur (2010-cu il).<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan-\u00d6zb\u0259kistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan il\u0259 \u00d6zb\u0259kistan aras\u0131nda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r 2 oktyabr 1995-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 1996-c\u0131 ilin ortalar\u0131nda Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u00d6zb\u0259kistan Respublikas\u0131nda, 1998-ci ilin may ay\u0131nda is\u0259 \u00d6zb\u0259kistan Respublikas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda s\u0259firlikl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 \u0259sas ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcqavil\u0259 26-27 may 1996-c\u0131 il tarixl\u0259rind\u0259 \u00d6zb\u0259kistan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130.K\u0259rimovun Az\u0259rbaycana r\u0259smi s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 imzalanm\u0131\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 \u00d6zb\u0259kistan Respublikas\u0131 aras\u0131nda dostluq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda M\u00fcqavil\u0259\u201ddir. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda indiy\u0259d\u0259k siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 he\u00e7 bir problem m\u00f6vcud olmam\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r 23-24 mart 2004-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 \u00d6zb\u0259kistan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130.K\u0259rimovun d\u0259v\u0259til\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikasn\u0131n Prezidenti \u0130.\u018fliyevin \u00d6zb\u0259kistana etdiyi d\u00f6vl\u0259t s\u0259f\u0259rind\u0259n sonra keyfiyy\u0259t\u00e7\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdur. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi \u00d6zb\u0259kistan\u0131n M\u0259rk\u0259zi Asiyada n\u00fcv\u0259 silahlar\u0131ndan t\u0259crid olunmu\u015f zonan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc d\u0259st\u0259kl\u0259yir. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 18 iyun 1997-ci il tarixind\u0259n q\u00fcvv\u0259d\u0259 olan \u201c\u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 Birg\u0259 H\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 Komissiyan\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda Protokol\u201da \u0259sas\u0259n \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 birg\u0259 h\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 komissiya yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan-Qazax\u0131stan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 Qazax\u0131stan Respublikas\u0131 aras\u0131nda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r 30 avqust 1992-ci il tarixind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 09 yanvar 1993-c\u00fc ild\u0259 Qazax\u0131stan Respublikas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda, 01 mart 2004-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Qazax\u0131stan Respublikas\u0131nda s\u0259firlikl\u0259ri f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 06 sentyabr 2008-ci il tarixind\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Aktau \u015f\u0259h\u0259rind\u0259ki Ba\u015f Konsullu\u011fu f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 13 dekabr 2005-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan-Qazax\u0131stan parlamentl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 i\u015f\u00e7i qrupu yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda indiy\u0259d\u0259k siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 dem\u0259k olar ki, he\u00e7 bir problem m\u00f6vcud olmam\u0131\u015fd\u0131r. Bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r 1-2 mart 2004-c\u00fc il tarixl\u0259rind\u0259 Qazax\u0131stan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti N.Nazarbayevin d\u0259v\u0259til\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130.\u018fliyevin Qazax\u0131stana v\u0259 24-25 may 2005-ci il tarixl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti \u0130.\u018fliyevin d\u0259v\u0259ti il\u0259 Qazax\u0131stan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti N.Nazarbayevin \u00f6lk\u0259miz\u0259 r\u0259smi s\u0259f\u0259rl\u0259rind\u0259n sonra keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fdur. Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259fi Qazax\u0131stan\u0131n Asiyada t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin m\u00f6hk\u0259ml\u0259nm\u0259si sah\u0259sind\u0259 \u201cAsiyada Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q v\u0259 Etimad T\u0259dbirl\u0259ri \u00fczr\u0259 M\u00fc\u015favir\u0259\u201dnin (AQEM) yarad\u0131lmas\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fcn\u00fc tam d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fdir. 14 mart 2008-ci il tarixind\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 62-ci sessiyas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u201d adl\u0131 q\u0259tnam\u0259 layih\u0259sin\u0259 dair ke\u00e7irilmi\u015f s\u0259sverm\u0259d\u0259 Qazax\u0131stan Respublikas\u0131 bit\u0259r\u0259f s\u0259s vermi\u015fdir. R\u0259smi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, hal-haz\u0131rda Qazax\u0131standa 100\u00a0000 (y\u00fcz min), qeyri-r\u0259smi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, 300\u00a0000 (\u00fc\u00e7 y\u00fcz min) az\u0259rbaycanl\u0131 ya\u015fay\u0131r. Qazax\u0131standa ya\u015fayan az\u0259rbaycanl\u0131lar elm, inc\u0259s\u0259n\u0259t, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131, ki\u00e7ik v\u0259 orta biznes, o c\u00fcml\u0259d\u0259n dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Eyni zamanda onlar Qazax\u0131stan Respublikas\u0131n\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda yax\u0131ndan i\u015ftirak edir, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131nda t\u0259msil olunurlar.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan aras\u0131nda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r 09 iyun 1992-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 08 iyun 1999-cu ild\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda s\u0259firliyi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 04 iyun 2001-ci ild\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan Xarici \u0130\u015fl\u0259r Nazirliyi maliyy\u0259 v\u0259saitl\u0259rinin \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131ndak\u0131 s\u0259firliyinin iqam\u0259tgah\u0131n\u0131n m\u00fcv\u0259qq\u0259ti olaraq A\u015fqabada k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si haqq\u0131nda q\u0259rar q\u0259bul etmi\u015fdir. 18 oktyabr 2002-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n T\u00fcrkm\u0259nistanda s\u0259firliyi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 08 aprel 2008-ci ild\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131ndak\u0131 s\u0259firliyi f\u0259aliyy\u0259tini b\u0259rpa etmi\u015fdir. \u018fsas ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcqavil\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan Prezidenti Saparmurad Niyazovun 18-19 mart 1996-c\u0131 il tarixl\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycana r\u0259smi s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 imzalanm\u0131\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan aras\u0131nda dostluq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda M\u00fcqavil\u0259\u201ddir. 17 yanvar 2008-ci il tarixind\u0259 A\u015fqabad \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 il\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan aras\u0131nda iqtisadi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00fczr\u0259 H\u00f6kum\u0259tl\u0259raras\u0131 Komissiyan\u0131n birinci iclas\u0131 ke\u00e7irilmi\u015fdir. Haz\u0131rda iki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda \u0259n problemli v\u0259 h\u0259llini g\u00f6zl\u0259y\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin orta x\u0259ttinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259sidir. Son iki il \u0259rzind\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qr\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0259f\u0259rl\u0259r t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdur. 13 dekabr 2005-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan-T\u00fcrkm\u0259nistan parlamentl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 i\u015f\u00e7i qrupu yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259si v\u0259 onun h\u0259llin\u0259 dair m\u00f6vqeyin\u0259 g\u0259linc\u0259 is\u0259 1998-1999-cu ill\u0259rd\u0259 \u201cBMT il\u0259 AT\u018fT aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q\u201d haqq\u0131nda q\u0259tnam\u0259 layih\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131na m\u0259nsublu\u011funu t\u0259sdiql\u0259y\u0259n v\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n d\u00fcz\u0259li\u015f T\u00fcrkm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nmi\u015f, buna baxmayaraq 1996-1997 v\u0259 2000-2002-ci ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi s\u0259sverm\u0259d\u0259 i\u015ftirak etm\u0259mi\u015fdir. 29 oktyabr 2004-c\u00fc il tarixind\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n iclas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u201d adl\u0131 b\u0259ndin Ba\u015f Assambleyan\u0131n cari g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 sal\u0131nmas\u0131na dair q\u0259rar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 s\u0259sverm\u0259d\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00f6vqeyini d\u0259st\u0259kl\u0259mi\u015fdir. 13 sentyabr 2006-c\u0131 il tarixind\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 61-ci sessiyas\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259liyin\u0259 \u201cGUAM \u0259razisind\u0259 uzun s\u00fcr\u0259n m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r m\u0259s\u0259l\u0259si\u201dnin sal\u0131nmas\u0131 \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f s\u0259sverm\u0259d\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi i\u015ftirak etm\u0259mi\u015fdir. 14 mart 2008-ci il tarixind\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 62-ci sessiyas\u0131nda \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal olunmu\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u201d adl\u0131 q\u0259tnam\u0259 layih\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f s\u0259sverm\u0259d\u0259 T\u00fcrkm\u0259nistan t\u0259r\u0259fi i\u015ftirak etm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>Az\u0259rbaycan-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan il\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan aras\u0131nda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r 19 yanvar 1993-c\u00fc ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131sd\u0131r. 1 aprel 2002-ci il tarixind\u0259 Z.H\u00fcseynov Q\u0131r\u011f\u0131z Respublikas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycandak\u0131 f\u0259xri konsulu t\u0259yin edilmisdir. 13 dekabr 2005-ci il tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Milli M\u0259clisinin q\u0259rar\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycan-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan parlamentl\u0259raras\u0131 \u0259laq\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 is\u00e7i qrupu yarad\u0131lm\u0131sd\u0131r. 18 yanvar 2008-ci il tarixind\u0259 Attakurov Raimkul Arzimamatovi\u00e7 Q\u0131r\u011f\u0131z Respublikas\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131ndak\u0131 yeni s\u0259firi t\u0259yin edilmisdir. 16 may 2007-ci il tarixind\u0259 A.A\u011fayev Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Q\u0131r\u011f\u0131z Respublikas\u0131nda s\u0259firi t\u0259yin edilmisdir. 22-24 avqust 1995-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti Heyd\u0259r \u018fliyevin Bi\u015fkek\u0259, 23 aprel 1997-ci il tarixind\u0259 is\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan Prezidenti \u018f.Akayevin Bak\u0131ya r\u0259smi s\u0259f\u0259ri olmusdur. S\u0259f\u0259r zaman\u0131 qars\u0131l\u0131ql\u0131 maraq k\u0259sb ed\u0259n ikit\u0259r\u0259fli, regional v\u0259 beyn\u0259lxalq m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r m\u00fczakir\u0259 olunmus, 14 s\u0259n\u0259d, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z Respublikas\u0131 aras\u0131nda dostluq v\u0259 \u0259m\u0259kdasl\u0131q haqq\u0131nda M\u00fcqavil\u0259 imzalanm\u0131sd\u0131r. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda indiy\u0259d\u0259k siyasi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rd\u0259 dem\u0259k olar ki, problem m\u00f6vcud olmam\u0131sd\u0131r. 1996-1998-ci, 2000-ci v\u0259 2002-ci ill\u0259rd\u0259 \u201cBMT il\u0259 AT\u018fT aras\u0131nda \u0259m\u0259kdasl\u0131q\u201d haqq\u0131nda q\u0259tnam\u0259 layih\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f regionunun Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131na m\u0259nsublu\u011funu t\u0259sdiql\u0259y\u0259n v\u0259 m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n d\u00fcz\u0259li\u015f Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259nmis, 1999 v\u0259 2001-ci ill\u0259rd\u0259 is\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan t\u0259r\u0259fi s\u0259sverm\u0259d\u0259 i\u015ftirak etm\u0259mi\u015fdir. 14 mart 2008-ci il tarixind\u0259 BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 62-ci sessiyas\u0131n\u0131n g\u00fcnd\u0259liyinin 20-ci madd\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq, ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n \u0131s\u011fal olunmus \u0259razil\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u201d adl\u0131 q\u0259tnam\u0259 layih\u0259si \u00fczr\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f s\u0259sverm\u0259d\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan t\u0259r\u0259fi i\u015ftirak etm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259-Qazax\u0131stan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 16 dekabr 1991-ci il tarixind\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qillyini elan ed\u0259n Qazax\u0131stan\u0131 bir d\u00f6vl\u0259t kimi eyni g\u00fcnd\u0259 tan\u0131mas\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin m\u00fcsb\u0259t m\u0259crada inki\u015faf etm\u0259sin\u0259 t\u0259kan vermi\u015fdir. Haz\u0131rda T\u00fcrkiy\u0259nin Qazax\u0131syanda s\u0259firliyi, Almatada ba\u015f konsullu\u011fu, Aktauda konsullu\u011fu f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. Bug\u00fcn Qazax\u0131stan T\u00fcrkiy\u0259nin Orta Asiyada \u0259n b\u00f6y\u00fck siyasi v\u0259 iqtisadi partnyorudur. Bunun \u0259n bariz n\u00fcmun\u0259si is\u0259 2009-cu ild\u0259 Nursultan Nazarbayevin T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 etdiyi s\u0259f\u0259ri zaman\u0131 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda Strateji \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q Raz\u0131la\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131 olmu\u015fdur. Qazax\u0131stan\u0131n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Zirv\u0259 toplant\u0131lar\u0131nda aktiv f\u0259aliyy\u0259ti T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t xarakteriz\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259-\u00d6zb\u0259kistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 16 dekabr 1991-ci il tarixind\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qillyini elan ed\u0259n \u00d6zb\u0259kistan\u0131 tan\u0131m\u0131\u015f, 1992-ci ilin 4 mart\u0131nda is\u0259 diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurulmu\u015fdur. \u00d6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 onlar aras\u0131nda imzalanm\u0131\u015f 90-a q\u0259d\u0259r raz\u0131la\u015fma v\u0259 protokol t\u0259\u015fkil edir. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda olan faktiki m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r he\u00e7 d\u0259 intensiv \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etmir. T\u00fcrkiy\u0259 \u00d6zb\u0259kistan\u0131n Orta Asiyada olan rolunu, Orta Asiya \u0259halisinin yar\u0131s\u0131n\u0131n m\u0259hz \u00d6zb\u0259kistan\u0131n \u0259lind\u0259 olmas\u0131n\u0131 d\u00fczg\u00fcn analiz ed\u0259r\u0259k m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf\u0131na \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u00f6n\u0259m verir.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 16 dekabr 1991-ci il tarixind\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qillyini elan ed\u0259n Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131m\u0131\u015f, 29 yanvar 1992-ci ild\u0259 is\u0259 diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurulmu\u015fdur. 1992-ci il \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq s\u0259firlikl\u0259r f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 1997-ci ild\u0259 imzalanan \u201c\u018fb\u0259di dostluq v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q Raz\u0131la\u015fmas\u0131\u201d v\u0259 \u201cT\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan: birlikd\u0259 21-ci \u0259srd\u0259\u201d s\u0259n\u0259di m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin hans\u0131 formada oldu\u011fundan x\u0259b\u0259r verir. Son d\u00f6n\u0259md\u0259 Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi siyasi v\u0259 iqtisadi b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u00fc\u015f, d\u00f6vl\u0259t v\u0259 T\u0130KA x\u0259tti il\u0259 \u00f6lk\u0259y\u0259 20 milyon dollardan art\u0131q yard\u0131m etmi\u015fdir. Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n T\u00fcrk D\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin D\u00f6vl\u0259t Ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Zirv\u0259 toplant\u0131lar\u0131nda aktiv f\u0259aliyy\u0259ti T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti t\u0259r\u0259find\u0259n \u00e7ox m\u00fcsb\u0259t xarakteriz\u0259 olunur.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcrkiy\u0259-T\u00fcrkm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>T\u00fcrkiy\u0259 16 dekabr 1991-ci il tarixind\u0259 \u00f6z d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qillyini elan ed\u0259n T\u00fcrkm\u0259nistan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyini tan\u0131m\u0131\u015f, 29 fevral 1992-ci ild\u0259 is\u0259 diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurulmu\u015fdur. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259sas\u0131n\u0131 \u0259sas\u0259n iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Bu sah\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda 70-d\u0259n art\u0131q m\u00fcqavil\u0259 imzalanm\u0131\u015fd\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin intensivl\u0259\u015fm\u0259si m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k s\u0259viyy\u0259sinin m\u00fcsb\u0259t anlamda proqnozla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na imkan verir.<\/p>\n<p><strong>Qazax\u0131stan-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r 15 oktyabr 1992-ci ild\u0259 qurulmu\u015fdur. \u00d6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin h\u00fcququ bazas\u0131n\u0131 onlar aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015f 150-d\u0259n art\u0131q sazi\u015f, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u018fb\u0259di Dostluq haqq\u0131nda (1997-ci il) v\u0259 M\u00fctt\u0259fiqlik haqq\u0131nda (2003-c\u00fc il) Sazi\u015fl\u0259r t\u0259\u015fkil edir. Haz\u0131rda iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r strateji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011fa do\u011fru m\u00fcsb\u0259t xarakterd\u0259 inki\u015faf edir. Bunu s\u00fcbut ed\u0259n amill\u0259r is\u0259 \u00f6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda siyasi fikir ayr\u0131l\u0131qlar\u0131n\u0131n olmamas\u0131, qlobal v\u0259 regional xarakterli m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259 eyni m\u00f6vqenin n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259sidir. Bug\u00fcn Qazax\u0131stan Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan\u0131n ticar\u0259t partnyorlar\u0131 aras\u0131nda ilk pill\u0259l\u0259rd\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>Qazax\u0131stan-\u00d6zb\u0259kistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r 23 noyabr 1992-ci ild\u0259 qurulmu\u015fdur. \u00d6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin h\u00fcquqi bazas\u0131n\u0131 onlar aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015f 114-d\u0259n art\u0131q m\u00fcqavil\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u018fb\u0259di Dostluq haqq\u0131nda Sazi\u015f t\u0259\u015fkil edir. 2006-c\u0131 ild\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha da inki\u015faf etdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259di il\u0259 Beyn\u0259lxalq Koordinasiya \u015euras\u0131n\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. 2008-ci ild\u0259 is\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 ticar\u0259ti inki\u015faf etdirm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 Azad \u0130qtisadi Zonalar\u0131n yarad\u0131lmas\u0131 q\u0259rarla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. El\u0259c\u0259 d\u0259 neft-qaz s\u0259nayesi sah\u0259sind\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n daha da inki\u015faf etdirilms\u0259i perspektivd\u0259 duran m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259ndir. Haz\u0131rda iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r \u0259n \u00fcst s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin s\u0259viyy\u0259si Orta Asiyan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yinin g\u00f6st\u0259ricisi hesab olunur. M\u00fcst\u0259qillikd\u0259n bu yana \u0259n \u00fcst s\u0259viyy\u0259d\u0259 25 s\u0259f\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>Qazax\u0131stan-T\u00fcrkm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>\u0130ki d\u00f6vl\u0259t aras\u0131nda diplomatik \u0259laq\u0259l\u0259r 5 oktyabr 1992-ci ild\u0259 qurulmu\u015fdur. \u00d6lk\u0259l\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin h\u00fcququ bazas\u0131n\u0131 onlar aras\u0131nda ba\u011flanm\u0131\u015f 60-d\u0430n art\u0131q m\u00fcqavil\u0259 t\u0259\u015fkil edir. Onlardan \u0259n \u0259sas\u0131 Dostluq v\u0259 \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda m\u00fcqavil\u0259 (1993-c\u00fc il) v\u0259 G\u0259l\u0259c\u0259k \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q haqq\u0131nda Deklarasiyad\u0131r (1997-ci il). \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin g\u0259l\u0259c\u0259k perspektivl\u0259ri \u0259sas\u0259n ticari m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 planla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. Bu anla\u015fmada \u0259sas diqq\u0259t qeyri-neft s\u0259nayesin\u0259 veril\u0259c\u0259kdir. \u0130ki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcl\u00fc X\u0259z\u0259r d\u0259nizinin statusu il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. M\u0259d\u0259ni \u0259laq\u0259l\u0259r is\u0259 \u0259sas\u0259n qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 olaraq ke\u00e7iril\u0259n m\u0259d\u0259niyy\u0259t g\u00fcnl\u0259ri \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sin\u0259 palanla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00d6zb\u0259kistan-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Haz\u0131rda iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r he\u00e7 d\u0259 \u00fcr\u0259ka\u00e7an s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyildir. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rind\u0259n biri Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131standa m\u00f6vcud \u00f6zb\u0259k azl\u0131l\u0131qlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 problemdir. \u018fn \u00fcst s\u0259viyy\u0259d\u0259 is\u0259 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r \u0259sas\u0259n t\u0259m\u0259nna v\u0259 perspektivl\u0259r kontekstind\u0259 xarakteriz\u0259 olunur. \u0130qrisadi planda h\u0259llini g\u00f6zl\u0259y\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259 \u00d6zb\u0259kistan-Q\u0131r\u011f\u0131z\u0131stan-\u00c7in d\u0259mir yolu x\u0259ttinin in\u015fas\u0131d\u0131r. M\u00fcst\u0259qillikd\u0259n bu yana \u0259n \u00fcst s\u0259viyy\u0259d\u0259 6 s\u0259f\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n<p><strong>\u00d6zb\u0259kistan-T\u00fcrkm\u0259nistan m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>Haz\u0131rk\u0131 d\u00f6n\u0259md\u0259 \u00f6zb\u0259k-t\u00fcrkm\u0259n m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri siyasi, iqtisadi v\u0259 m\u0259d\u0259ni anlamda y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li ikit\u0259r\u0259fli m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r kimi xarakteriz\u0259 olunur. Amma b\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq, onlar aras\u0131nda olan m\u00f6vcud m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r stateji \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q s\u0259viyy\u0259sind\u0259n \u00e7ox uzaqd\u0131r v\u0259 bu prosesin ba\u015flan\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir add\u0131m at\u0131lm\u0131r. Bu fakt\u0131 ortaya qoyan m\u0259qamlar is\u0259 d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 ikit\u0259r\u0259fli g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rin son iki il \u0259rzind\u0259 ke\u00e7irilm\u0259m\u0259sidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri aras\u0131ndaki diplomatik m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin \u0259sas konturlar\u0131. Qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin s\u0259viyy\u0259si. Dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri. Bir-biril\u0259 soyuq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r\u0259 malik T\u00fcrk d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri v\u0259 bu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin yaranma m\u0259n\u015f\u0259yi<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[20],"tags":[],"class_list":["post-1879","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-pedaqoji-faliyyt"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1879","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1879"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1879\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1879"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1879"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1879"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}