{"id":1228,"date":"2010-04-05T23:34:39","date_gmt":"2010-04-05T19:34:39","guid":{"rendered":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=1228"},"modified":"2020-03-12T15:11:35","modified_gmt":"2020-03-12T11:11:35","slug":"elm-g%c9%99ncl%c9%99sm%c9%99lidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.shahidov.com\/?p=1228","title":{"rendered":"\u201cELM G\u018fNCL\u018f\u015eM\u018fL\u0130D\u0130R\u201d"},"content":{"rendered":"<p><strong><a href=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/ahmad6.jpg\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" class=\"alignleft size-full wp-image-1229\" style=\"margin: 2px;\" title=\"ahmad\" src=\"https:\/\/www.shahidov.com\/wp-content\/uploads\/ahmad6.jpg\" alt=\"\" width=\"150\" height=\"100\" \/><\/a>\u018fhm\u0259d \u015eahidov: \u201cAz\u0259rbaycan idmanda, iqtisadiyyatda \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011furlar\u0131 t\u0259dric\u0259n elmd\u0259 d\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259lidir\u201d<br \/>\n<\/strong>Az\u0259rbaycan regionun \u0259n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259sidir. H\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n daha y\u00fcks\u0259kd\u0259 dayan\u0131r\u0131q. Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin g\u0259ncl\u0259\u015fm\u0259si bu inki\u015faf dinamikas\u0131n\u0131 daha s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirdi, idmanda misli g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f y\u00fcks\u0259li\u015f m\u00fc\u015fahid\u0259 olundu. <!--more-->Art\u0131q Az\u0259rbaycan bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f idman m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n say\u0131l\u0131r v\u0259 Avropan\u0131n \u0259n n\u00fcfuzlu \u00f6lk\u0259l\u0259ri il\u0259 yar\u0131\u015fmaqdad\u0131r. Lakin mill\u0259tin b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada tan\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00e7ox onun elmini, t\u0259hsilini qald\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n elm s\u0259viyy\u0259si d\u00fcnya s\u0259viyy\u0259sind\u0259 olmasa da, bu sah\u0259nin inki\u015faf etdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn real imkanlar ve potensial m\u00f6vcuddur. \u018fn \u0259sas\u0131 bu sah\u0259y\u0259 c\u0259miyy\u0259td\u0259 diqq\u0259t v\u0259 mara\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u018fslind\u0259 maraq var, amma bu maraq ard\u0131c\u0131l \u00e7al\u0131\u015fma v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc f\u0259aliyy\u0259t q\u0259d\u0259r deyil. \u00c7\u00fcnki, elmi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015f vuran s\u0131ravi az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc \u00e7ox b\u00f6y\u00fck \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. Burada b\u00fcrokratik \u0259ng\u0259ll\u0259r, korrupsiya hallar\u0131, ya\u015fl\u0131 n\u0259sil il\u0259 qeyri-b\u0259rab\u0259r r\u0259qab\u0259t \u015f\u0259raiti v\u0259 ba\u015fqa c\u0259h\u0259tl\u0259ri sadalamaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki, Az\u0259rbaycan elmind\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fchafiz\u0259kar d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li insanlar dominantl\u0131q etm\u0259kd\u0259dir. Avropa v\u0259 AB\u015e-da art\u0131q g\u0259nc ya\u015flar\u0131nda doktora v\u0259 professor olmaq m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu halda, bizd\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00fcni ya\u015f h\u0259ddi t\u0259yin olunub. Y\u0259ni ki, savadl\u0131, istedadl\u0131 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc h\u0259r hans\u0131 elmi f\u0259aliyy\u0259tini, ara\u015fd\u0131rmas\u0131n\u0131 ba\u015fa vurub namiz\u0259dlik v\u0259 doktorluq i\u015fini m\u00fcdafi\u0259 etdikd\u0259, s\u00fcni olaraq ya\u015f \u0259ng\u0259ll\u0259ri il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fir. Ya\u015fl\u0131 n\u0259sild\u0259n olan qocaman professorlar sanki g\u0259nc n\u0259sl\u0259 q\u0131sqancl\u0131qla yana\u015f\u0131r v\u0259 g\u0259ncl\u0259rin art\u0131q 25-26 ya\u015flar\u0131nda elmi d\u0259r\u0259c\u0259 almas\u0131na \u0259ng\u0259l t\u00f6r\u0259dirl\u0259r. Bizd\u0259 sanki elm adamlar\u0131 al\u0131\u015f\u0131blar ki, elml\u0259r namiz\u0259di 35-40 ya\u015flar\u0131nda, elml\u0259r doktoru is\u0259 55-60 ya\u015flar\u0131nda \u0259ld\u0259 olunanda normal hesab olunsun.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, g\u0259ncl\u0259rin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan \u0259ng\u0259ll\u0259rd\u0259n biri d\u0259 elm\u0259 maliyy\u0259 v\u0259saitl\u0259rinin ayr\u0131lmamas\u0131, elmi ara\u015fd\u0131rmalar, xarici elmi s\u0259f\u0259rl\u0259r zaman\u0131 g\u0259nc ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lara d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n he\u00e7 bir maliyy\u0259 v\u0259saitl\u0259rinin ayr\u0131lmamas\u0131d\u0131r. O s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 b\u0259zi savadl\u0131, lakin az t\u0259minatl\u0131 g\u0259ncl\u0259r \u00f6z d\u0259y\u0259rli elmi fikirl\u0259rini daha n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq elmi tribunalardan s\u00f6yl\u0259y\u0259 bilmirl\u0259r. Halbuki, il boyu d\u00fcnyada y\u00fczl\u0259rl\u0259 beyn\u0259lxalq elmi konfranslar t\u0259\u015fkil olunur ki, h\u0259min konfranslarda da \u00e7ox nadir hallarda Az\u0259rbaycan t\u0259msil olunur.<\/p>\n<p>G\u0259nc aliml\u0259ri narahat ed\u0259n dig\u0259r problem g\u0259ncl\u0259rin \u00f6z elmi \u0259s\u0259rl\u0259rini beyn\u0259lxalq elmi d\u0259rgil\u0259rd\u0259 d\u0259rc etdir\u0259 bilm\u0259m\u0259sidir. Bu sah\u0259d\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259tin t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131na ehtiyac duyulur. \u00c7ox yax\u015f\u0131 olard\u0131 ki, d\u00fcnyan\u0131n n\u00fcfuzlu elmi d\u0259rgil\u0259ri, jurnal v\u0259 q\u0259zetl\u0259ri il\u0259 birba\u015fa \u0259laq\u0259 quran d\u00f6vl\u0259t altqurumu yarad\u0131ls\u0131n v\u0259 g\u0259nc aliml\u0259rin ara\u015fd\u0131rmalar\u0131, elmi m\u0259qal\u0259l\u0259ri h\u0259min jurnallarda d\u0259rc olunsun. \u0130ndi bu sah\u0259d\u0259 v\u0259ziyy\u0259t \u00e7ox da \u00fcr\u0259ka\u00e7an deyil. Bel\u0259 ki, h\u0259r hans\u0131 g\u0259nc alim \u00f6z m\u0259qal\u0259sini yazma\u011fa 1 h\u0259ft\u0259 vaxt s\u0259rf edirs\u0259, h\u0259min m\u0259qal\u0259nin xarici elmi jurnallarda d\u0259rc edlm\u0259sin\u0259 2-3 ay vaxt s\u0259rf etmi\u015f olur. Bunun maliyy\u0259 t\u0259r\u0259fi d\u0259 ayr\u0131ca bir problemdir. H\u0259r g\u0259ncin buna imkan\u0131 da \u00e7atm\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t ayr\u0131ca olaraq b\u00fcdc\u0259d\u0259n maliyy\u0259 ay\u0131rmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnki, elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan g\u0259nc yaln\u0131z konkret elmi istiqam\u0259t \u00fczr\u0259 ara\u015fd\u0131rma aparmaqla m\u0259\u015f\u011ful olmal\u0131d\u0131r. H\u0259min m\u0259qal\u0259nin hans\u0131 jurnalda nec\u0259 d\u0259rc olunmas\u0131na vaxt v\u0259 enerji s\u0259rf etm\u0259y\u0259 l\u00fczum yoxdur.<\/p>\n<p>Elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan g\u0259ncl\u0259rin \u0259n \u00fcmd\u0259 probleml\u0259rind\u0259n biri d\u0259 onlar\u0131n m\u0259i\u015f\u0259t probleml\u0259rinin h\u0259ll olunmas\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, g\u0259nc aspirant v\u0259 aliml\u0259rimizin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin f\u0259rdi evi yoxdur. Kiray\u0259 haqq\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k, ail\u0259 saxlamaq v\u0259 \u00fcst\u0259lik elmi f\u0259aliyy\u0259t\u0259 d\u0259 vaxt v\u0259 maliyy\u0259 ay\u0131rmaq g\u0259ncl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 q\u0259d\u0259r \u00e7\u0259tindir, bunu bil\u0259nl\u0259r bilir. Elml\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan g\u0259ncin \u0259n az\u0131ndan rahat \u015f\u0259raiti olmal\u0131 v\u0259 minimum qay\u011f\u0131lar\u0131 h\u0259ll olunmal\u0131d\u0131r ki, h\u0259min g\u0259nc alim b\u00fct\u00fcn fikrini yaln\u0131z v\u0259 yaln\u0131z elmi ara\u015fd\u0131rmalar\u0131na s\u0259rf ed\u0259 bilsin.<\/p>\n<p>Bu silsil\u0259d\u0259n olan n\u00f6vb\u0259ti problem Az\u0259rbaycanda beyn\u0259lxalq elmi konfrans v\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin \u00e7ox az-az ke\u00e7irilm\u0259sidir. Bel\u0259 ki, n\u00fcfuzlu idman yar\u0131\u015flar\u0131, neft v\u0259 qaz s\u0259rgil\u0259ri ke\u00e7iril\u0259n Az\u0259rbaycanda n\u0259d\u0259ns\u0259 beyn\u0259lxalq elmi konfranslar \u00e7ox az-az t\u0259\u015fkil olunur. Ke\u00e7iril\u0259n elmi konfranslar is\u0259 \u00e7ox z\u0259if t\u0259bli\u011f olunur.<\/p>\n<p>H\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si laz\u0131m bilin\u0259n m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rd\u0259n biri d\u0259 g\u0259nc aliml\u0259rin ill\u0259r boyu \u00fcz\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 elmi \u0259s\u0259rl\u0259rin \u00e7ap edilm\u0259sidir. Bel\u0259 ki, \u00e7oxlu sayda g\u0259nc aliml\u0259rimiz var ki, maliyy\u0259 \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ucbat\u0131ndan yaln\u0131z avtoreferatlar\u0131 d\u0259rc etdir\u0259 bilirl\u0259r. Halbuki, h\u0259min \u0259s\u0259rl\u0259ri h\u0259m Az\u0259rbaycan, h\u0259m d\u0259 dig\u0259r xarici dill\u0259r\u0259 t\u0259rc\u00fcm\u0259 edib d\u0259rc etdirm\u0259k v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada yaymaq m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. Bundan ba\u015fqa, h\u0259min elmi \u0259s\u0259rl\u0259rin internet \u015f\u0259b\u0259k\u0259sind\u0259 d\u0259 t\u0259qdim olunmas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 s\u0259viyy\u0259d\u0259dir. Yaln\u0131z ayr\u0131-ayr\u0131 \u015f\u0259xsl\u0259r \u00f6z elmi \u0259s\u0259rl\u0259rini internetd\u0259 yay\u0131mlaya bilirl\u0259r.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu v\u0259 dig\u0259r probleml\u0259rin h\u0259ll olunmas\u0131 he\u00e7 \u015f\u00fcbh\u0259siz ki, Az\u0259rbaycan elminin y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 xidm\u0259t etmi\u015f olard\u0131. Az\u0259rbaycanda elmi d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259r insanlara r\u00fctb\u0259 kimi t\u0259qdim edilir v\u0259 elmi d\u0259r\u0259c\u0259si olan insan \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u0259l\u0259c\u0259k elmi f\u0259aliyy\u0259tini geni\u015fl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sl\u0259 bilik v\u0259 savad b\u0259x\u015f etm\u0259k \u00fcz\u0259rind\u0259 deyil, m\u0259hz h\u0259min elmi \u201cr\u00fctb\u0259\u201dnin n\u00fcfuzundan faydalanmaqla m\u0259\u015f\u011fuldur. Halbuki inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 elmi d\u0259r\u0259c\u0259si olan g\u0259ncl\u0259r d\u0259rhal m\u00fc\u0259yy\u0259n i\u015fl\u0259r\u0259 t\u0259hkim olunur v\u0259 malik olduqlar\u0131 bilikl\u0259rin t\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 \u00f6yr\u0259tm\u0259si t\u0259l\u0259b olunur. Az\u0259rbaycanda \u00e7ox t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, elmi d\u0259r\u0259c\u0259ni ald\u0131qdan sonra g\u0259ncl\u0259r daha \u00e7ox v\u0259zif\u0259 tutma\u011fa can at\u0131r, d\u00f6vl\u0259t d\u0259 elmi d\u0259r\u0259c\u0259 verdiyi \u015f\u0259xsin sonrak\u0131 elmi f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 maraqlanm\u0131r.<\/p>\n<p>Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259nc aliml\u0259ri xarici n\u00fcfuzlu ali t\u0259hsil m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 ciddi q\u0259bul olunmur v\u0259 bir g\u0259nc alimin Az\u0259rbaycan h\u00fcdudlar\u0131ndan k\u0259narda \u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259r hans\u0131 elmi d\u0259r\u0259c\u0259y\u0259 malik oldu\u011funu s\u00fcbut etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn sanki yenid\u0259n elmi m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259sin\u0259 z\u0259rur\u0259t yaran\u0131r.<\/p>\n<p>Biz, g\u0259nc elm f\u0259dail\u0259ri \u00fcmid edirik ki, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti bu sah\u0259d\u0259 olan b\u0259zi bo\u015fluqlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131n\u0131 s\u0259f\u0259rb\u0259r ed\u0259c\u0259k v\u0259 yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan elmi \u00f6z\u00fcn\u00fcn b\u0259\u015f\u0259ri k\u0259\u015ffl\u0259ri v\u0259 n\u00fcfuzlu aliml\u0259ri il\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada h\u00f6rm\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131lanacaq. Amma yen\u0259 d\u0259 bildirim ki, bu sah\u0259d\u0259 art\u0131q ilkin add\u0131mlar at\u0131lmaqdad\u0131r. Bel\u0259 ki, \u00f6t\u0259n ilin sonunda Az\u0259rbaycan Prezidenti \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda Elmin \u0130nki\u015faf\u0131 Fondu\u201d yarad\u0131l\u0131b. V\u0259 bu fondun \u0259sas m\u0259qs\u0259di \u00f6lk\u0259d\u0259 fundamental elmi t\u0259dqiqatlar\u0131n stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u0259bii resurslar\u0131n, m\u0259d\u0259ni v\u0259 tarixi irsinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si, elmin m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rind\u0259 apar\u0131lan ara\u015fd\u0131rmalar\u0131n s\u0259m\u0259r\u0259liliyinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 d\u00fcnya elmi m\u0259kan\u0131nda Az\u0259rbaycan elminin layiqinc\u0259 t\u0259msil olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kdir. M\u0259hz buc\u00fcr fondun f\u0259aliyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 yax\u0131n 4-5 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan elminin \u0259ks-s\u0259das\u0131 d\u00fcnya miqyas\u0131nda e\u015fidil\u0259c\u0259k. M\u0259n buna inan\u0131ram v\u0259 \u00e7ox sevinir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>PhD \u018fhm\u0259d \u015eAH\u0130DOV<br \/>\nRusiya Federasiyas\u0131 Prezidenti yan\u0131nda D\u00f6vl\u0259t \u0130dar\u0259\u00e7iliyi Akademiyas\u0131n\u0131n \u201cH\u00fcquq\u201d fak\u00fclt\u0259sinin 3-c\u00fc kurs t\u0259l\u0259b\u0259si<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fhm\u0259d \u015eahidov: \u201cAz\u0259rbaycan idmanda, iqtisadiyyatda \u0259ld\u0259 etdiyi u\u011furlar\u0131 t\u0259dric\u0259n elmd\u0259 d\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259lidir\u201d Az\u0259rbaycan regionun \u0259n inki\u015faf etmi\u015f \u00f6lk\u0259sidir. H\u0259yat\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259ri \u00fczr\u0259 qon\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n g\u00f6st\u0259ricil\u0259rind\u0259n daha y\u00fcks\u0259kd\u0259 dayan\u0131r\u0131q. Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyinin&hellip; <\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[90,5],"tags":[],"class_list":["post-1228","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-mullif-yazilari","category-article"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1228"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12631,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1228\/revisions\/12631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.shahidov.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}