“KOROĞLU” DASTANI AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ

“KOROĞLU” DASTANI AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ

Ana Sayfa » Elmi məqalələr » “KOROĞLU” DASTANI AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ

korogluTürk xalqlarının böyük əksəriyyətinin (türk, türkmən, özbək, qazax, başqırt, tatar, qaraqalpaq, Azərbaycan türkləri və b.) şifahi ənənəsində mövcud olan “Koroğlu” dastanı Tunadan Balkanlara, Sibirdən Suriyaya qədər geniş bir coğrafi arealda yayılıb. Yayılma miqyasına, həcminə və şöhrətinə görə “Koroğlu” yeganə dastandır ki, variant və versiyalarının sayı beş yüzdən çoxdur.

Türkiyədə “Koroğlu”nun ilk çapı 1887-ci ildə işıq üzü görüb. On beş səhifəlik bu nəşrdən sonra Koroğlu, dövrü və qəhrəmanın fəaliyyət göstərdiyi tarixi hadisələrlə bağlı bir çox araşdırmalar aparılmışdır. Bundan bir qədər əvvəl isə “Koroğlu” dastanının bir hissəsi erməni əlifbası ilə İstanbulda çap edilmişdir. 1897-ci ildə Aşıq Cəmalidən yazıya alınmış “Giziroğlu Mustafa bəy”, “Bolu bəy” qolları Tiflisdə nəşr edildi.

Azərbaycanda “Koroğlu” dastanının ilk nəşru 1913-cü ildə Orucov qardaşları mətbəəsində Rza Zaki tərəfindən çap edilmişdir. Bu nəsrlə olan nəşrin titul vərəqi farsca yazılıb. Dastanın 14 qoldan ibarət daha mükəmməl və qoşmalarla zəngin digər bir variantı 1941-ci ildə Hümmət Əlizadə tərəfindən nəşr edilmişdir.

“Koroğlu” dastanı Orta Asiyada da dəfələrlə nəşr edilmişdir. Orta Asiya versiyası dövrü olduğundan hələ də tam şəkildə çap edilməmişdir. Əsasən də özbək Koroğlusu bir neçə nəslin qəhrəmanlıq salnaməsi canlandırdığından hər dövr müstəqil dastan kimi formalaşmışdır. Son zamanlarda Azərbaycanda “Koroğlu” dastanının yeni qolları toplanıb nəşr edilmişdir. Bunlardan “Qəhrəman Koroğlunun divlərlə görüşü”, “Koroğlunun Tehran səfəri”, “Misri qılıncın oğurlanması”, “Mərcan xanımın Çənlibelə gəlməsi”, “Zərnişan xanımın Çənlibelə gəlməsi”, “Ağca quzu” qollarını göstərmək olar.

“Koroğlu” dastanının qısa nəşr tarixi göstərir ki, o XIX əsrin başlanğıcından son dövrlərə qədər çox məşhur olmuş, variant baxımından ən çox yayılan dastan halına gəlmişdir. Ancaq həm ingilis, fransız, həm də ilk rus nəşrləri təhriflərlə doludur. Folklorluq baxımından bu nəşrlərin qüsurları çoxdur. Bunlara misal kimi şeir hissələrinin nəsrlə verilməsi, tərcümədə sərbəstlik, yersiz əlavələr kimi müxtəlif təhrifləri göstərmək olar. Çox təəssüflə demək lazımdır ki, Azərbaycan nəşrləri də arzu ediləcək səviyyədə deyildir.

f.e.n.  Əhməd Şahidov

FİLOLOGİYA ÜZRƏ FƏLSƏFƏ DOKTORU

ƏHMƏD ŞAİR OĞLU ŞAHİDOV
  • MəsimƏhməd müəllim Siz gərək İnsan hüquqlarından danışarkən dünənki hadisələrdən danışardınız.İran hökümətinin Ölkəmizin daxili işlərinə qarışmağından danardınız.
  • Tural"Sheffav" secki bele olur.inaniram ki bele belediyye "adamcigazlari" coxdur.Ar olsun insan bele yaltaqlari gorende .....
  • kenanEhmed mellim sizden xahis eiremki eger mumkundurse Turacli kendinede gelin. artiq burda sizin pankartlarinizida yigisdiriblar ama buna baxmayaraq men size ses verecem insallah
  • Elvira LətifovaHörmətli Əhməd Şahidov! Siz yəgin ki Qax rayonunun gürcü yox, ingiloy əhalisi ilə görüş keçirmisiniz, çünki Qax, həmçinin qonşu Zaqatala və Balakən rayonlarında kompakt şəkildə gürcülər deyil, ingiloylar yaşayır. Bir deputatlığa namizəd və savadlı zi
  • SalehSalam. Sizin kimi gencleri destekleyirem! Videolara baxdim ve beyendim sizin movqeyinizi. Men sosial siyaset ile mesqulam. Qax rayonunda mektebegeder tehsil, icma esasli reabilitasasiya merkezlerini yaratmaq isteseniz muraciet ede bilersiniz Daha

Əhməd Şahidov Facebookda

Xəbərlər