“KOROĞLU” DASTANI AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ

“KOROĞLU” DASTANI AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ

Ana Sayfa » Elmi məqalələr » “KOROĞLU” DASTANI AZƏRBAYCAN DİLİNDƏ

korogluTürk xalqlarının böyük əksəriyyətinin (türk, türkmən, özbək, qazax, başqırt, tatar, qaraqalpaq, Azərbaycan türkləri və b.) şifahi ənənəsində mövcud olan “Koroğlu” dastanı Tunadan Balkanlara, Sibirdən Suriyaya qədər geniş bir coğrafi arealda yayılıb. Yayılma miqyasına, həcminə və şöhrətinə görə “Koroğlu” yeganə dastandır ki, variant və versiyalarının sayı beş yüzdən çoxdur.

Türkiyədə “Koroğlu”nun ilk çapı 1887-ci ildə işıq üzü görüb. On beş səhifəlik bu nəşrdən sonra Koroğlu, dövrü və qəhrəmanın fəaliyyət göstərdiyi tarixi hadisələrlə bağlı bir çox araşdırmalar aparılmışdır. Bundan bir qədər əvvəl isə “Koroğlu” dastanının bir hissəsi erməni əlifbası ilə İstanbulda çap edilmişdir. 1897-ci ildə Aşıq Cəmalidən yazıya alınmış “Giziroğlu Mustafa bəy”, “Bolu bəy” qolları Tiflisdə nəşr edildi.

Azərbaycanda “Koroğlu” dastanının ilk nəşru 1913-cü ildə Orucov qardaşları mətbəəsində Rza Zaki tərəfindən çap edilmişdir. Bu nəsrlə olan nəşrin titul vərəqi farsca yazılıb. Dastanın 14 qoldan ibarət daha mükəmməl və qoşmalarla zəngin digər bir variantı 1941-ci ildə Hümmət Əlizadə tərəfindən nəşr edilmişdir.

“Koroğlu” dastanı Orta Asiyada da dəfələrlə nəşr edilmişdir. Orta Asiya versiyası dövrü olduğundan hələ də tam şəkildə çap edilməmişdir. Əsasən də özbək Koroğlusu bir neçə nəslin qəhrəmanlıq salnaməsi canlandırdığından hər dövr müstəqil dastan kimi formalaşmışdır. Son zamanlarda Azərbaycanda “Koroğlu” dastanının yeni qolları toplanıb nəşr edilmişdir. Bunlardan “Qəhrəman Koroğlunun divlərlə görüşü”, “Koroğlunun Tehran səfəri”, “Misri qılıncın oğurlanması”, “Mərcan xanımın Çənlibelə gəlməsi”, “Zərnişan xanımın Çənlibelə gəlməsi”, “Ağca quzu” qollarını göstərmək olar.

“Koroğlu” dastanının qısa nəşr tarixi göstərir ki, o XIX əsrin başlanğıcından son dövrlərə qədər çox məşhur olmuş, variant baxımından ən çox yayılan dastan halına gəlmişdir. Ancaq həm ingilis, fransız, həm də ilk rus nəşrləri təhriflərlə doludur. Folklorluq baxımından bu nəşrlərin qüsurları çoxdur. Bunlara misal kimi şeir hissələrinin nəsrlə verilməsi, tərcümədə sərbəstlik, yersiz əlavələr kimi müxtəlif təhrifləri göstərmək olar. Çox təəssüflə demək lazımdır ki, Azərbaycan nəşrləri də arzu ediləcək səviyyədə deyildir.

f.e.n.  Əhməd Şahidov

Xəbərlər

Əhməd Şahidov Prezidentin Qax səfərini şərh etdi – “Qaxda daha sürətli inkişafın şahidi olacağıq” Əhməd Şahidov Prezidentin Qax səfərini şərh etdi – “Qaxda daha sürətli inkişafın şahidi olacağıq” Qax kəndlərinin yolları yenidən qurulur, müasir asfalt örtüyü çəkilir Qax kəndlərinin yolları yenidən qurulur, müasir asfalt örtüyü çəkilir Yüksəklərdə olan sevgi və ya mən Qaxı niyə sevirəm?! Yüksəklərdə olan sevgi və ya mən Qaxı niyə sevirəm?! Tbilisidə “Gürcüstan-Azərbaycan: gənclər və ortaq dəyərlər” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib Tbilisidə “Gürcüstan-Azərbaycan: gənclər və ortaq dəyərlər” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib Əhməd Şahidov Gəncədə keçirilən təlimlərdə sosial medianın gənclərin həyatındakı əhəmiyyətindən danışıb Əhməd Şahidov Gəncədə keçirilən təlimlərdə sosial medianın gənclərin həyatındakı əhəmiyyətindən danışıb “Azərbaycan mətbuatı milli məsələlərdə çevik və həmrəydir” – Əhməd Şahidov “Azərbaycan mətbuatı milli məsələlərdə çevik və həmrəydir” – Əhməd Şahidov Qax barədə duyğusal düşüncələrim… və ya duyğularımın mənbəyi olan torpaq Qax barədə duyğusal düşüncələrim… və ya duyğularımın mənbəyi olan torpaq “Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycan xalqı və dövlətinin mövqeyi üst-üstə düşür” – Əhməd Şahidov “Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycan xalqı və dövlətinin mövqeyi üst-üstə düşür” – Əhməd Şahidov İran İslam Respublikasının Televiziyasında 2 yaşlı Zəhranın qətlə yetirilməsi barədə geniş reportaj yayımlanıb İran İslam Respublikasının Televiziyasında 2 yaşlı Zəhranın qətlə yetirilməsi barədə geniş reportaj yayımlanıb “Azərbaycanlı girovlarla bağlı mövcud ikili standartları aşmağa çalışırıq” – Əhməd Şahidov CBC Azərbaycan kanalına geniş müsahibə verib “Azərbaycanlı girovlarla bağlı mövcud ikili standartları aşmağa çalışırıq” – Əhməd Şahidov CBC Azərbaycan kanalına geniş müsahibə verib Kipr Dövlət Televiziyasında 2 yaşlı Zəhranın qətlə yetirilməsindən danışılıb Kipr Dövlət Televiziyasında 2 yaşlı Zəhranın qətlə yetirilməsindən danışılıb “Mülki əhalini hədəf alan Ermənistan Cenevrə Konvensiyasını kobud şəkildə pozur” – CBC Azərbaycan kanalı “Mülki əhalini hədəf alan Ermənistan Cenevrə Konvensiyasını kobud şəkildə pozur” – CBC Azərbaycan kanalı “Xankəndində planlaşdırılan beynəlxalq gənclər konfransı Ermənistanın təxribat aktıdır” – CBC Azərbaycan Kanalı “Xankəndində planlaşdırılan beynəlxalq gənclər konfransı Ermənistanın təxribat aktıdır” – CBC Azərbaycan Kanalı Qax Xalq Teatrı Bakıda Üzeyir Hacıbəyovun “Ər və arvad” tamaşasını nümayiş etdirib Qax Xalq Teatrı Bakıda Üzeyir Hacıbəyovun “Ər və arvad” tamaşasını nümayiş etdirib “İslam Həmrəyliyi Oyunlarını keçirməklə dünyaya sülh və barış mesajı verdik” – Əhməd Şahidov Kipr Televiziyasına danışdı “İslam Həmrəyliyi Oyunlarını keçirməklə dünyaya sülh və barış mesajı verdik” – Əhməd Şahidov Kipr Televiziyasına danışdı